Lubelskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #10

Lubelskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #10

Wyruszamy w kolejną wędrówkę szlakiem Niepodległej. Tym razem zapuszczamy się w zakamarki województwa lubelskiego. Czy wiecie, że trafimy tam na miejsce bitwy, w której polskimi oddziałami dowodził Tadeusz Kościuszko?

Na stronie Inspiracji pojawiają się opisy szlaków niepodległościowych w poszczególnych województwach. Zaczęliśmy od województwa warmińsko-mazurskiego, teraz czas na województwo lubelskie. Wszystkie miejsca warte odwiedzenia podzieliliśmy według kolejnych okresów historycznych, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.

Wojna w obronie Konstytucji 3 maja

  • Dubienka – Miejsce bitwy dywizji gen. Kościuszki w czasie wojny w obronie Konstytucji 3 Maja.

Powstanie kościuszkowskie

  • Dubienka – Miejsce bitwy dywizji gen. Wedelstedta z Rosjanami w dniu 3 VI 1794 r.
  • Chełm – Miejsce bitwy dywizji gen. Zajączka z Rosjanami w dniu 8 VI 1794 r.

Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie

Joanna Żubrowa – pierwsza kobieta odznaczona Virtuti Militari

  • Zamość – Zdobycie twierdzy przez Wojska Księstwa Warszawskiego w dniu 20 maja 1809 roku. W walkach brała udział Joanna Żubrowa – pierwsza kobieta odznaczona Virtuti Militari. Obrona twierdzy przed wojskami rosyjskim na przełomie lat 1812–1813.

Powstanie listopadowe

  • Zamość – Obrona twierdzy przed wojskami rosyjskim do 21 X 1831 r.
  • Tarnobrzeg – Przejście korpusu gen. Ramoriny do Galicji we wrześniu 1831 roku.

Powstanie styczniowe

Gen. Michał J. Heidenreich

  • Horodło –  Kopiec upamiętniający Unię Polsko-Litewską. Usypany 10 X 1861 r., w 448. rocznicę podpisania unii, przez delegacje ze wszystkich zaborów w okresie manifestacji patriotycznych poprzedzających wybuch powstania styczniowego.
  • Kurów – Miejsce zwycięskiej bitwy w dniu 24 I 1863 r. oraz obozu powstańczego.
  • Żyrzyn – Miejsce zwycięskiej bitwy w dniu 8 VII 1863 r. oddziałów Korpusu Lubelskiego gen. Kruka-Heidenreicha.

Przed wybuchem I wojny światowej

  • Rebizanty – Kamień upamiętniający miejsce, w którym Józef Piłsudski w 1901 r. przekroczył granicę austriacko-rosyjską, po ucieczce ze szpitala więziennego w Petersburgu. Wcześniej w miejscu tym Józef Piłsudski wraz ze Stanisławem Wojciechowskim przemycali „bibułę” (konspiracyjną prasę) do zaboru rosyjskiego.

Odrodzenie Rzeczypospolitej 19114-1922

Marszałek Siemion Budionny

  • Jastków – Szlak I Brygady Legionów na Lubelszczyźnie – bitwa 4 pp. Legionów w dniach 31 VII–5 VIII 1915 r.
  • Dęblin, Jeziorany, Kock, Parczew – Rejon koncentracji Grupy Uderzeniowej Frontu Środkowego, która rozgromiła Armię Czerwoną w Bitwie Warszawskiej.
  • Cyców – Miejsce boju IV Brygady Jazdy z brygadą Armii Czerwonej w dniu 15 VIII 1920 r.
  • Zamość – Obrona miasta przed Armią Konną Siemona Budionnego w końcu sierpnia 1920 r. W arsenale znajduje się pamiątkowa tablica w językach polskim i ukraińskim ku czci dowódcy obrony miasta gen. Marko Bezruczki.
  • Komarów – Bój Dywizji Jazdy gen. Juliusza Rómmla z I Armią Konną Siemona Budionnego w dniu 31 VIII 1920 r.

Lubelskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #10Kliknij i pobierz powyższy wpis w formie wygodnej tabelki!

Szukasz pomysłów na wędrówki z drużyną? Śledź zakładkę Inspiracje, gdzie codziennie pojawiają się nowe pomysły na niepodległościowe szlaki!

Śpiewnik Pieśni Niepodległej

Śpiewnik Pieśni Niepodległej

Już za chwilę wyjedziemy na obozy, na których czekają nas dziesiątki ognisk. Oddajemy w Wasze ręce wydany przez ZHR Śpiewnik Pieśni Niepodległej z komentarzami historycznymi. Drukujcie, śpiewajcie i opowiadajcie inspirujące gawędy!

Śpiewnik został wydany z okazji inauguracji przez ZHR obchodów „Setnej Rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości”, która miała miejsce w Krakowie w październiku 2017 r. Składają się na niego 44 pieśni, opatrzone komentarzem historycznym prof. dr hab. hm. Grzegorza Nowika, Przewodniczącego ZHR.

POBIERZ PLIK: Śpiewnik Pieśni Niepodległej

Wydawca: Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej, Warszawa 2017. Autor: Przewodniczący ZHR – prof. dr hab. hm. Grzegorz Nowik. Projekt okładki: hm. Andrzej Jaworski. Redakcja tekstu: dr Adam Kromer, hm. Przemysław Stawicki. DTP: hm. Grzegorz Nowik (Wydawnictwo ZHR). Wszelkie prawa zastrzeżone. © Wydawnictwo ZHR, Warszawa 2017, © Grzegorz Nowik. ISBN: 978-83-87899-49-3.

Szukasz pomysłów na letnie wędrówki z drużyną? Zajrzyj do działu Inspiracje i poznaj niepodległościowe szlaki w całej Polsce!

Powstanie styczniowe w Małopolsce – Wędrówki po Niepodległej #9

Powstanie styczniowe w Małopolsce – Wędrówki po Niepodległej #9

Wędrówka symbolicznymi śladami powstanie styczniowego w Małopolsce to już nie spacer po Krakowie. Miejsc do odwiedzenia jest wiele – od tablic, przez pomniki, aż po mogiły powstańców, rozsianych po większych i mniejszych miejscowościach. Jeśli Wasz obóz odbędzie się na małopolskich ziemiach to koniecznie uwzględnijcie poniższą listę w planowaniu zajęć i zadań dla Waszych drużyn!

  • Zakopane, cmentarz na Pęksowym Brzysku – krzyż na cześć ofiar carskiego terroru po demonstracjach w Warszawie i Wilnie 8 IV 1861,
  • Raciborsko k/Wieliczki – głaz z datą „1863” przed dworem,
  • Kraków, ul. Loretańska – tablica Romualda Traugutta w kościele oo. kapucynów,

    Artur Grottger w stroju powstańca

  • Kraków, cmentarz Rakowicki – grób weteranów powstania styczniowego,
  • Czerna k/Krzeszowic – kaplica św. o. Rafała Kalinowskiego w kościele klasztoru oo. karmelitów, powstańczego ministra wojny na Litwie,
  • Imbramowice, cmentarz – mogiła powstańców poległych w bitwie pod Glanowem i Imbramowicami 15 VIII 1863 i grób Leona Bończy Rutkowskiego kawalera Virtuti Militari, oficera powstania listopadowego i powstania styczniowego,
  • Pieskowa Skała – mogiła powstańców, tablica i grób u stóp zamku upamiętniająca walki oddziałów Mariana Langiewicza pod Skała i pod Pieskową Skała w marcu 1863 oraz śmierć walczącego w szeregach powstańczych Ukraińca i rosyjskiego oficera Andrija Potiebni,
  • Ojców – krzyże 1863 roku na skałach Krzyżowa i Dulewiczówki ponad Doliną Prądnika,
  • Sąspów k/Jerzmanowic – miejsce obozu wojskowego żuawów śmierci w Błotnym Dole w Dolinie Sąspówki,
  • Szyce – pomnik powstania styczniowego,
  • Szklary, gm. Jerzmanowice-Przeginia – pomnik „Powstańcom Styczniowym 1863”,
  • Goszcza, gm. Kocmyrzów-Luborzyca – pomnik z 1903, w dworze Marian Langiewicz został ogłoszony dyktatorem powstania,
  • Marian Langiewicz

    Igołomia – mogiła powstańców na cmentarzu, pomnik i muzeum św. Brata Alberta w kościele parafialnym,

  • Olkusz – cmentarz, grób poległego w bitwie pod Krzykawką 5 V 1863 płk. Francesco Nullo,
  • Miechów – pomnik i tablica upamiętniająca bitwę pod Miechowem na cmentarzu,
  • Krzykawka k/Bolesławia – pomnik powstańców i tablica Francesco Nullo,
  • Nowy Sącz, cmentarz komunalny – groby powstańców, pomnik powstańców 1830 i 1863,
  • Tarnów, cmentarz na Zabłociu – pomnik poległych w powstaniu 1863; pomnik Rufina Piotrowskiego, powstańca i sybiraka.

 

Śladem powstania listopadowego, krakowskiego czy styczniowego? Jak wędrować po Polsce w Roku Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i poznaj inne propozycje niepodległościowych tras!

Trasę wędrówki opracował W. Hausner.

Ilustracja tekstu – obraz Jana Matejki „Polonia – Rok 1863”, źródło: http://www.bn.org.pl/powstanie/zbiory/Fotografie/f002.jpg. Fotografia Artura Grottgera w stroju powstańca, źródło: https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/121663/1be53f658ab127e889bedf6ca33e0f34/. Fotografia Mariana Langiewicza, źródło: http://www.bn.org.pl/powstanie/zbiory/Fotografie/f002.jpg.

Patriotyzm w Wielkopolsce – Wędrówki po Niepodległej #8

Patriotyzm w Wielkopolsce – Wędrówki po Niepodległej #8

Wielkopolska Chorągiew Harcerek „Jutrzenka” przygotowała listę pomysłów na wędrówki po Wielkopolsce. Listę nie byle jaką, bo uporządkowaną według „jutrzenkowych” cech, a więc patriotyzmu, ambicji, kreatywności, zaradności, gospodarności, solidności, dbałości o tradycję i więzi rodzinne. Zaczynamy od patriotyzmu!

Droga druhno drużynowa! Oddajemy do Twojej dyspozycji listę inspiracji uporządkowanych według jutrzenkowych cech. Inspiracjami są osoby, wydarzenia, miejsca związane z wielkopolską walką o niepodległość od upadku I Rzeczypospolitej, aż do pamiętnego roku 1918. Może to pomysł na biwak? A może na gawędę? Może o czymś nie wiedziałaś, a chciałabyś zgłębić tę tajemnicę wraz z drużyną? Realizując program “Skry Niepodległości” poszukuj, badaj, poznawaj – czy to z naszymi inspiracjami, czy dodając swoje. Do dzieła!

Uczestnicy strajku dzieci wrzesińskich

PATRIOTYZM:

  • Karol Marcinkowski
  • Dezydery Chłapowski (Turew)
  • Edmund Callier
  • 1893 r. – powstanie Związku Sokołów Wielkopolskich
  • 03.05.1848 r. – Jakub Krauthofer-Krotowski ogłosił w Mosinie, a następnie w Kórniku niepodległość Rzeczypospolitej
  • 02.05.1848 r. – zwycięska bitwa pod Sokołowem
  • Hotel Bazar
  • działka we wsi Kaisertreu pod Rakoniewicami, w powiecie wolsztyńskim, którą zakupił Michał Drzymała
  • szkoła we Wrześni

Szukasz pomysłów na letnie wędrówki szlakiem Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i znajdź trasę dla siebie!

 

Włodzimierz Przerwa-Tetmajer – artykuł historyczny #1

Włodzimierz Przerwa-Tetmajer – artykuł historyczny #1

Był jedną z najbarwniejszych postaci epoki Młodej Polski i najlepiej wyglądał w staropolskim kontuszu, przepasany wzorzystym słuckim pasem, oparty o kolumienki malowniczego dworku, witający gości złotoustymi oracjami, a potem śpiewający wraz z nimi przy biesiadnym, zastawionym kielichami stole przepyszne „kurdesze”.

O kim mowa? Tak postać Włodzimierza Tetmajera opisał – mówi się, że bardzo trafnie – Józef Dużyk w artykule „Bronowickie Boże Narodzenie Włodzimierza Tetmajera” zamieszczonym w kwartalniku „Kraków”.

S. Wyspiański – portret Włodzimierza Tetmajera

Postać tę przybliża również Wojciech Hausner w swoim artykule „Włodzimierz Przerwa-Tetmajer – w Wiedniu o Niepodległości” [kliknij, aby przeczytać artykuł]:

Jego zaangażowaniu narodowemu i politycznemu zawdzięczać należy, że do „Tetmajerówki”, i do Bronowic, przyjeżdżali m.in. Józef Piłsudski, Wincenty Witos, Charles de Gaulle, Ferdynand Foch i Józef Haller. Z kolei najwybitniejszych polskich artystów ściągał Tetmajer, pisarz i malarz. Pozostawił po sobie wiele płócien oddających barwy życia podkrakowskiej wsi (m.in. „Święcone”, „Procesja w Bronowicach”, „Wesele”), ilustracje do książek K. Tetmajera, L.Rydla, Sewera, serie pocztówek.

Szukasz pomysłów na pracę z drużyną w Roku Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i sprawdź pomysły na wędrówki, niepodległościowe ogniska i gawędy!

*Ilustracją tekstu jest obraz Włodzimierza Tetmajera „Dorobek”.

Warmińsko-mazurskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #7

Warmińsko-mazurskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #7

Wydawałoby się, że największe wydarzenia z historii Polski raczej omijały województwo warmińsko-mazurskie. Tymczasem rozgrywał się tam nie tylko plebiscyt 1920 r., ale także wydarzenia związane z powstaniem listopadowym czy epoką napoleońską! 

Wędrówka przez województwo warmińsko-mazurskie, szlakiem ważnych zdarzeń i postaci kolejnych okresów historycznych, wyglądałaby następująco:

Wojna w obronie Konstytucji 3 maja

P. Krafft – Portret Ignacego Krasickiego (ok. 1767 r.)

  • Lidzbark Warmiński – Podczas wojny w obronie Konstytucji 3 maja biskupem warmińskim był Ignacy Krasicki, zwany „księciem poetów”, autor Hymnu Szkoły Rycerskiej „Święta miłości kochanej Ojczyzny”.

Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie

Portret gen. Józefa Zajączka [artysta nieznany]

  • Nidzica – Od marca do czerwca 1807 r. 2 Dywizja Kaliska gen. Józefa Zajączka wzięła udział w walkach na terenie Warmii i Mazur, stanowiąc korpus obserwacyjny nad rzeką Omulwią, łączący dwa ugrupowania armii Napoleona. Dywizja zebrała się w Nidzicy (część oddziałów nadeszła spod Grudziądza), operując w kierunku na Pasym i Szczytno, tocząc liczne boje i potyczki.

Powstanie listopadowe

  • Brodnica –  Aby nie kapitulować przed carem 5 października 1831 r. granicę pruską pod Brodnicą, przekracza Armia Polska, a wraz z nią członkowie Sejmu i Rządu. Rozbrojeni, wędrują przez Grudziądz i Pomorze oraz ziemie niemieckie na emigrację we Francji.

Odrodzenie Rzeczypospolitej

  • Olsztyn – 1 lipca 1920 roku odbył się plebiscyt na Warmii i Mazurach. W Olsztynie oraz w miastach powiatowych południowych Mazur, a także w południowej Warmii i na Powiślu, działały utworzone w 1919 r. Mazurskie Komisariaty Plebiscytowe. Seweryn Pieniężny wydawał „Gazetę Olsztyńską” i był działaczem plebiscytowym. Jego pomnik i grób znajdują się w Olsztynie.
  • Brodnica – w  sierpniu 1920 r. w rejonie Brodnicy Wojsko Polskie toczyło walki z sowiecką 12. Dywizją Strzelecką, internowaną ostatecznie w Prusach Wschodnich.

Kultura i nauka Niepodległej

Feliks Nowowiejski

  • Barczewo – w Barczewie 7 II 1877 r. urodził się Feliks Nowowiejski – autor melodii do wiersza Marii Konopnickiej „Rota” oraz „Hymnu do Bałtyku”, odśpiewanego podczas Zaślubin z Morzem w Pucku 10 II 1920 r. W latach 1898–1900, pracował jako organista w Olsztynie. Dyrygował chórem 1000 osób podczas prawykonania wykonania „Roty”, podczas odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego. W Barczewie znajduje się muzeum Feliksa Nowowiejskiego.
  • Ogródek – w Ogródku mieszkał poeta Michał Kajka. Pierwsze wiersze publikował w piśmie „Mazur” i „Gazecie Ludowej”. Prowadził w Ogródku bibliotekę Towarzystwa Czytelni Ludowych, był założycielem Mazurskiej Partii Ludowej i działaczem plebiscytowym. W Ogródku znajduje się muzeum jemu poświęcone.
  • Gietrzwałd – w Gietrzwałdzie znajdował się ośrodek polskości – Czytelnia Ludowa i księgarnia, gdzie Andrzej Samulowski zainicjował wydawanie polskiej „Gazety Olsztyńskiej” dla Warmiaków. Gietrzwałd to także Sanktuarium Maryjne i miejsce objawień w 1877 r. na Warmii – jedyne oficjalnie uznane przez Kościół objawienie, które miało miejsce w Polsce.

Podoba Ci się pomysł na wędrówkę przez województwo warmińsko-mazurskie? Kliknij tutaj i wydrukuj powyższą listę w formie wygodnej tabelki! Śledź na bieżąco zakładkę „Inspiracje”, gdzie będą się pojawiać kolejne wędrówki po województwach!