Wędrówki

Materiały metodyczne

Artykuły

Gawędy

Mapa wydarzeń

Dubienka n. Bugiem [Wojna w obronie Konstytucji 3 Maja]

Miejsce bitwy Dywizji gen. Kościuszki w czasie wojny w obronie Konstytucji 3 Maja.

Dubienka n. Bugiem [Powstanie Kościuszkowskie 1794]

Miejsce bitwy dywizji gen. Wedelstedta z Rosjanami w dniu 3 VI 1794 r.

Chełm [Powstanie Kościuszkowskie 1794 ]

Miejsce bitwy dywizji gen. Zajączka z Rosjanami w dniu 8 VI 1794 r.

Zamość [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Zdobycie twierdzy przez Wojska Księstwa Warszawskiego w dniu 20 maja 1809 roku. W walkach brała udział Joanna Żubrowa – pierwsza kobieta odznaczona Virtuti Militari. Obrona twierdzy przed wojskami rosyjskim na przełomie lat 1812–1813.

Zamość [Powstanie Listopadowe]

Obrona twierdzy przed wojskami rosyjskim do 21 X 1831 r.

Tarnobrzeg [Powstanie Listopadowe]

Przejście korpusu gen. Ramoriny do Galicji we wrześniu 1831 roku.

Horodło n. Bugiem [Powstanie Styczniowe]

Kopiec upamiętniający Unię Polsko-Litewską. Usypany 10 X 1861 r., w 448. rocznicę podpisania unii, przez delegacje ze wszystkich zaborów w okresie manifestacji patriotycznych poprzedzających wybuch Powstania Styczniowego.

Kurów [Powstanie Styczniowe]

Miejsce zwycięskiej bitwy w dniu 24 I 1863 r. oraz obozu powstańczego.

Żyrzyn [Powstanie Styczniowe]

Miejsce zwycięskiej bitwy w dniu 8 VII 1863 r. oddziałów Korpusu Lubelskiego gen. Kruka-Heidenreicha.

Rebizanty [Przed wybuchem I wojny światowej]

Kamień upamiętniający miejsce, w którym Józef Piłsudski w 1901 r. przekroczył granicę austriacko-rosyjską, po ucieczcie ze szpitala więziennego w Petersburgu. Wcześniej w miejscu tym Józef Piłsudski wraz ze Stanisławem Wojciechowskim przemycali „bibułę” (konspiracyjną prasę) do zaboru rosyjskiego.

Jastków [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1914-1922]

Szlak I Brygady Legionów na Lubelszczyźnie – bitwa 4 pp. Legionów w dniach 31 VII–5 VIII 1915 r.

Dęblin, Jeziorany (dawniej Łysobyki), Kock, Parczew [Odrodzenia Rzeczypospolitej 1914-1922]

Rejon koncentracji Grupy Uderzeniowej Frontu Środkowego, która rozgromiła Armię Czerwoną w Bitwie Warszawskiej.

Cyców [Odrodzenia Rzeczypospolitej 1914-1922]

Miejsce boju IV Brygady Jazdy z brygadą Armii Czerwonej w dniu 15 VIII 1920 r.

Zamość [Odrodzenia Rzeczypospolitej 1914-1922

Obrona miasta przed Armią Konną Siemona Budionnego w końcu sierpnia 1920 r. W arsenale znajduje się pamiątkowa tablica w językach polskim i ukraińskim ku czci dowódcy obrony miasta gen. Marko Bezruczki.

Komarów [Odrodzenia Rzeczypospolitej 1914-1922]

Bój Dywizji Jazdy gen. Juliusza Rómmla z I Armią Konną Siemona Budionnego w dniu 31 VIII 1920 r

Lidzbark Warmiński [Wojna w obronie Konstytucji 3 Maja]

Podczas wojny w obronie Konstytucji 3 maja biskupem warmińskim był Ignacy Krasicki, zwany „księciem poetów”, autor Hymnu Szkoły Rycerskiej „Święta miłości kochanej Ojczyzny”.

Nidzica, Pasym, Szczytno [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Od marca do czerwca 1807 r. 2 Dywizja Kaliska gen. Józefa Zajączka wzięła udział w walkach na terenie Warmii i Mazur, stanowiąc korpus obserwacyjny nad rzeką Omulwią, łączący dwa ugrupowania armii Napoleona. Dywizja zebrała się w Nidzicy (część oddziałów nadeszła spod Grudziądza), operując w kierunku na Pasym i Szczytno, tocząc liczne boje i potyczki.

Brodnica [Powstanie Listopadowe]

Aby nie kapitulować przed carem 5 października 1831 r. granicę pruską pod Brodnicą, przekracza Armia Polska, a wraz z nią członkowie Sejmu i Rządu. Rozbrojeni, wędrują przez Grudziądz i Pomorze oraz ziemie niemieckie na emigrację we Francji.

Barczewo [Kultura i nauka Niepodległej]

W Barczewie 7 II 1877 r. urodził się Feliks Nowowiejski – autor melodii do wiersza Marii Konopnickiej „Rota” oraz „Hymnu do Bałtyku”, odśpiewanego podczas Zaślubin z Morzem w Pucku 10 II 1920 r. W latach 1898–1900, pracował jako organista w Olsztynie. Dyrygował chórem 1000 osób podczas prawykonania wykonania „Roty”, podczas odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego. W Barczewie znajduje się muzeum Feliksa Nowowiejskiego.

Ogródek [Kultura i nauka Niepodległej]

W Ogródku mieszkał poeta Michał Kajka. Pierwsze wiersze publikował w piśmie „Mazur” i „Gazecie Ludowej”. Prowadził w Ogródku bibliotekę Towarzystwa Czytelni Ludowych, był założycielem Mazurskiej Partii Ludowej i działaczem plebiscytowym. W Ogródku znajduje się muzeum jemu poświęcone.

Gietrzwałd [Kultura i nauka Niepodległej]

W Gietrzwałdzie znajdował się ośrodek polskości – Czytelnia Ludowa i księgarnia, gdzie Andrzej Samulowski zainicjował wydawanie polskiej „Gazety Olsztyńskiej” dla Warmiaków. Gietrzwałd to także Sanktuarium Maryjne i miejsce objawień w 1877 r. na Warmii – jedyne oficjalnie uznane przez Kościół objawienie, które miało miejsce w Polsce.

Olsztyn [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

11 lipca 1920 roku odbył się plebiscyt na Warmii i Mazurach. W Olsztynie oraz w miastach powiatowych południowych Mazur, a także w południowej Warmii i na Powiślu, działały utworzone w 1919 r. Mazurskie Komisariaty Plebiscytowe. Seweryn Pieniężny wydawał „Gazetę Olsztyńską” i był działaczem plebiscytowym. Jego pomnik i grób znajdują się w Olsztynie.

Brodnica [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

W sierpniu 1920 r. w rejonie Brodnicy Wojsko Polskie toczyło walki z sowiecką 12. Dywizją Strzelecką, internowaną ostatecznie w Prusach Wschodnich.

Białystok [Wojna w obronie Konstytucji 3 Maja]

W Boże Narodzenie 1791 r., pod natchnieniem uchwalenia Konstytucji 3 maja, Franciszek Karpiński napisał w pałacu Branickich kolędę „Bóg się rodzi”.

Suwałki [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Przez Suwalszczyznę przeciąga „Wielka Armia” Cesarza Napoleona, a w jej składzie V Korpus Polski księcia Józefa Poniatowskiego oraz polskie dywizje: gdańska, polska z Hiszpanii oraz Legia Nadwiślańska.

Berżniki [Powstanie Listopadowe]

W Kopciowie na Litwie, miejscu odległym o kilka kilometrów od Berżnik znajduje się grób Powstańców listopadowych, a wśród nich Emilii Plater. Można tam dotrzeć szlakiem rowerowym.

Puszcza Knyszyńska i Augustowska [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

Puszcza Knyszyńska i Augustowska była rejonem największych walk powstańczych – znajdują się tam liczne pomniki i krzyże.

Balinka, Czarny Bród, Jastrzębna [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

Miejsca potyczek oddziału płk. Konstantego Ramotowskiego.

Rygol, Kadysz [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

Miejsca potyczek.

Wigrańce [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

W Wigrańcach, miejscu potyczki oddziału płk. Ramotowskiego z Rosjanami stoi krzyż powstańców styczniowych.

Sejny [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

W Sejnach, przy drodze do Augustowa, w miejscu dawnego targu bydlęcego stoi krzyż powstańców styczniowych, upamiętniający miejsce egzekucji powstańców.

Sarnetka [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

Miejsce mogiły powstańca.

Puszcza Augustowska [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

Miejsce straceń, gdzie obecnie stoi kościół.Pomnik w tzw. Uroczysku Powstańców w Puszczy Augustowskiej.

Ostrów Mazowiecka [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

Formowanie Pułku Jazdy Tatarskiej im. Mustafy Achmatowicza (mahometańskiego), w skład którego weszli polscy Tatarzy (m.in. z Kruszynian i Bohonik), początkowo w Ostrowi Mazowieckiej, a następnie w Białymstoku (styczeń 1919 r.).

Białystok [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

9-ego lutego 1919 r. Wojsko Polskie wkroczyło do miasta, na Rynku Tadeusza Kościuszki stoi pomnik Józefa Piłsudskiego

Sejny [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

W Sejnach znajduje się pomnik oraz szlak rowerowy na pamiątkę powstania sejneńskiego, które miało miejsce w dniach 23–25 VIII 1919 r.

Berżniki [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

Od 20 IX 1920 r. na terenie od Krynek przez Sokółkę, Kuźnicę, Augustów po Zelwę, Giby i Sejny trwała bitwa nad Niemnem. W Berżnikach na cmentarzu znajduje się pomnik bitwy n-iemeńskiej.

Będomin [Wojna w obronie Konstytucji 3 Maja]

Miejsce urodzenia Józefa Wybickiego, posła na Sejm Czteroletni, który uchwalił Konstytucję 3 Maja oraz autora polskiego hymnu narodowego.

Bydgoszcz [Powstanie Kościuszkowskie 1794]

Oswobodzenie Bydgoszczy od Prusaków.

Bydgoszcz, Grudziądz, Tczew, Gdańsk [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Podczas kampanii pomorskiej Wojska Polskiego w 1807 roku, grupa gen. Jana Henryka Dąbrowskiego porusza się w obrębie Bydgoszczy, Grudziądza, Tczewa i Gdańsk (kapituluje w maju 1807 r.)

Koronowo, Świecie [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Podczas kampanii pomorskiej Wojska Polskiego w 1807 roku, grupa płk. Amilkara Kosińskiego stacjonowała w obrębie Koronowa i Świecia.

Piła, Wałcz, Wieleń, Szczecinek [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Podczas kampanii pomorskiej Wojska Polskiego w 1807 roku, grupa płk. Garczyńskiego prowadziła działania w obrębie Piły, Wałcza, Wielenia i Szczecinka.

Słupsk [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Podczas kampanii pomorskiej Wojska Polskiego w 1807 roku, grupa płk Sokolnickiego stacjonowała pod Słupskiem.

Gdańsk [Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie]

W Gdańsku stacjonuje „Dywizja Gdańska” Księstwa Warszawskiego, która w 1813 r. broni miasta przed Prusakami i Rosjanami.

Starogard Gdański [Powstanie ogólnopolskie 1846]

W 1846 r. Florian Ceynowa ze Sławoszyna k. Krokowej, absolwent Katolickiego Gimnazjum w Chojnicach, uczestnik konspiracji Filomatów Pomorskich, przygotowuje oddział do zdobycia Starogardu Gdańskiego w ramach planowanego trójzaborowego powstania.

Chojnice [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

Chojnice – na przełomie XIX i XX wieku, w Katolickim Gimnazjum oraz innych pruskich szkołach, działała tajna polska organizacja młodzieżowa, nawiązująca nazwą do Filomatów Wileńskich

Krajna, Kociewie [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

Od 17 stycznia do 10 lutego 1920 r. Wojsko Polskie wkraczało na Pomorze i Kaszuby i przyłączało je do Rzeczypospolitej.

Chełmno n. Wisłą [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

W muzeum miejskim w ratuszu można oglądać bardzo interesującą ekspozycję ukazującą przyłączanie Kaszub i Pomorza do Rzeczypospolitej.

Chełmża [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

22 I 1920 r., w rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego mały Wincenty Frelichowski wita Wojsko Polskie wkraczające do Chełmży.

Grab, Czeremcha, Radoszyce [Konfederacja Barska]

Miejsce okopów konfederatów barskich w Beskidzie Niskim (pow. Jasielski i Krośnieński).

Tarnobrzeg [Powstanie Kościuszkowskie1794]

W 1904 r. odsłonięto pomnik Bartosza Głowackiego na rynku miasta. W 1898 r., czyli w 50. rocznicę zniesienia pańszczyzny, odbyła się w Tarnobrzegu wielka inscenizacja bitwy pod Racławicami, której skutkiem była decyzja ufundowania pomnika.

Rzeszów [Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie]

W maju i czerwcu 1809 r. zagony wojsk Księstwa warszawskiego zajmują przejściowo miasto.

Tarnobrzeg [Powstanie Listopadowe]

Przez miasto przeszły oddziały korpusu gen. Ramorino, który po klęsce Powstania złożył broń w Austrii.

Monkinie [Powstanie Styczniowe 1863–1865]

Miejsce straceń, gdzie obecnie stoi kościół.

Żarnowiec [Kultura i nauka Niepodległej]

W Żarnowcu znajduje się muzeum Marii Konopnickiej, pisarki i poetki, m.in. autorski Roty oraz Już Lipa roztula…

Przemyśl [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

W XI 1918 r. miasto zostało odbite przez Wojsko Polskie i stało się bazą wypadową dla odsieczy Lwowa. Walki polsko-ukraińskie toczą się na południe od Przemyśla, w rejonie Niżankowicz, Chyrowa i Ustrzyk Dolnych.

Wrocław [Powstanie Kościuszkowskie 1794]

We Wrocławiu znajduje się Panorama Racławicka, czyli muzeum, w którym można oglądać słynny obraz Bitwa pod Racławicami pędzla zespołu malarzy pod kierunkiem Jana Styki i Wojciecha Kossaka.

Szczawno Zdrój [Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie]

W V 1807 r. wracający z Włoch do Polski (szlakiem żółto-niebiesko-żółtym) Pułk Ułanów Legionów Polskich (Legii Polsko-Włoskiej), stacza bitwę z Prusakami między Strugą i Szczawienkiem. Na Czerwonym Wzgórzu k. Szczawna Zdrój znajduje się pomnik, a na cmentarzu w Szczawnie grób Jana Benedykta Łączyńskiego. Bitwa ta została upamiętniona w 42. rozdziale „Popiołów”

Wrocław [Epoka napoleońska i Księstwo Warszawskie]

Na rynku we Wrocławiu stoi pomnik Aleksandra Fredry, oficera ułanów wojsk Księstwa Warszawskiego.

Kłodzko [Powstanie Styczniowe]

W twierdzy kłodzkiej więzieni byli powstańcy styczniowi, którzy aresztowani byli przy przekraczaniu granicy z Prus do Królestwa Polskiego.

Jaworzyna Śląska [Kultura i nauka Niepodległej]

W Jaworzynie Śląskiej mieści się Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa.

Karpacz [Kultura i nauka Niepodległej]

W Karpaczu znajduje się Muzeum Sportu i Turystyki.

Wrocław [Kultura i nauka Niepodległej]

We Wrocławiu mieści się Muzeum Poczty i Telekomunikacji, Muzeum Militariów, w którym znajdują się zbiory z XVIII-XX w. oraz Izba Tradycji Wojsk Inżynieryjnych

Karpacz [Przed I wojną światową]

Na uniwersytecie we Wrocławiu studiuje Wojciech Korfanty.

Wałbrzych [Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922]

W Wałbrzychu znajduje się grób Konstantego Skirmunta – polityka i dyplomaty, od 1914 r. członka Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego, od 1916 r. członka Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny w Rosji, w l. 1917–1919 członka KNP w Paryżu, członka delegacji na konferencję pokojową w Paryżu, w l. 1921–1922 ministra Spraw Zagranicznych, w l. 1922–1934 posła i ambasadora w Londynie.