Ciemna, jesienna noc z 29 na 30 listopada 1830 roku. Podporucznik Piotr Wysocki wchodzi do Szkoły Podchorążych Piechoty w Łazienkach Królewskich w Warszawie i przerywając zajęcia z taktyki, podrywa podchorążych do walki o niepodległość ojczyzny.
Powstanie listopadowe to kilkadziesiąt bitew, nie tylko w okolicach samej Warszawy. Gdzie jeszcze można natrafić na ślady Żołnierzy Niepodległości z czasów Powstania listopadowego?
Zapraszamy na kolejną Wędrówkę po Niepodległej!
Puszcza Niepołomicka, leśniczówka Sitowiec – miejsce obozu korpusu gen. Karola Różyckiego po przeprawie przez Wisłę.
Czerna k/Krzeszowic – cmentarz przy kościele klasztoru oo. karmelitów, nagrobek gen. Aleksandra Błędowskiego, oficera powstania listopadowego.
Krzeszowice – grobowiec gen. Józefa Chłopickiego, wodza w powstaniu listopadowym.
Tarnów – Mauzoleum gen. Józefa Bema, dowódcy w powstaniu listopadowym i powstaniu węgierskim.
Nowy Sącz – cmentarz komunalny, pomnik powstańców 1830 i 1863.
Kraków – kościół oo. dominikanów, Plac Dominikański, pomnik wodza naczelnego powstania listopadowego gen. Jana Skrzyneckiego obok ołtarza w kaplicy Ligenzów.
Szukasz pomysłów na obozowe wędrówki i zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje i sprawdź propozycje kolejnych niepodległościowych szlaków!
Rok Niepodległej, ognisko z drużyną i gawęda… tylko o czym tu opowiedzieć? W poniższym wpisie znajdziecie konkretną pomoc w tym palącym problemie. Przedstawiamy pierwszy scenariusz ogniska nawiązującego do tematów niepodległościowych.
„W starciu na bagnety naprzeciw rosyjskiego chłopa stanęli kilkunastoletni
chłopcy. Były momenty, że przesunięcia walczących były niespodziewane. Potrzebna
była łączność. Do oddziałów biegli harcerze-łącznicy. Wykonywali rozkaz i ginęli.
Zadanie nie jest zbyt łatwe, trzeba bowiem przebyć znaczną przestrzeń, w ogniu własnej i bolszewickiej artylerii i wrócić tą samą droga do kompanii. Zgłosił się jeden z pierwszych, harc. kpr. Bobiatyński Wojciech. Przejasny to typ młodzieńca. Cichy, cierpliwy, pełen poświęcenia i ognia młodzieńczego, zdumiewał mnie zawsze swoim hartem i wytrzymałością na wszelkie trudy. Odesłany, wskutek niebezpiecznej rany, do szpitala w Warszawie, nie wysiedział w nim długo. Znudzony ustawicznymi prośbami, wysyła go lekarz mimo ogólnego wycieńczenia na front. Wraca z powrotem do kompanii. Taka jasność bije mu z oczu, z takim zadowoleniem mówi o tem, że znów może pełnić służbę w szeregach, że trudno mu robić wymówki za nieszanowanie zdrowia. Może miał przeczucie bliskiego zgonu, bo dziwny był wyraz jego oczu. Spytany o przyczynę, zwiesił smutno głowę, ale na wspomnienie o tym, że może wielkie oddać usługi, oczy mu się zaiskrzyły…”
To fragment szkicu gawędy do opowiedzenia podczas ogniska poświęconego harcerskim ochotnikom, gotowym do bezinteresownego poświęcenia dla ojczyzny. Całość scenariusza wraz propozycjami pieśni i tekstów znajdziesz w powyższym linku.
Szukasz weny do pracy z drużyną w Roku Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i znajdź swój pomysł na zajęcia!
Przedstawiamy kolejną inspirację do pracy z drużynami w Roku Niepodległej! Przed nami Kraków – dawna stolica Polaków – a w niej ślady po „Drodze do Niepodległej”. Jak je wykorzystasz? Podpowiedzi szukaj w niniejszym wpisie!
Kiedy myślimy o odzyskiwaniu utraconej przez Polskę niepodległości, najczęściej przychodzą nam na myśl 123 lata niewoli pod rządami zaborców. To na Rynku Głównym w Krakowie, 24 marca 1974 r. ślubował Tadeusz Kościuszko, uznawany za pierwszego z dwóch (obok Józefa Piłsudskiego) wielkich polskich Naczelników. Ten tytuł, a ściślej: Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej, nadawał odczytany na krakowskim rynku akt powstania, wobec którego Kościuszko składał przysięgę następującymi słowami:
F.Smuglewicz – „Przysięga Kościuszki na rynku krakowskim 24 marca 1794”
Ja, Tadeusz Kościuszko, przysięgam w obliczu Boga całemu Narodowi Polskiemu, iż powierzonej mi władzy na niczyj prywatny ucisk nie użyję, lecz jedynie jej dla obrony całości granic, odzyskania samowładności Narodu i ugruntowania powszechnej wolności używać będę. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego.
Ale Tadeusz Kościuszko i Rynek Główny to niejedyne w Krakowie ślady po Żołnierzach i Współtwórcach Niepodległości. Przedstawiamy listę* miejsc, które warto odwiedzić w Mieście Królów w Roku Niepodległej.
Jak ją wykorzystasz? Czy przygotujesz dla drużyny mapę, na której ponumerujesz miejsca związane z Niepodległą? A może zastępy same będą musiały znaleźć wymienione miejsca na mapie Krakowa, a potem podjąć decyzję, która trasa będzie najszybsza, bo pierwszy zastęp, który zaliczy wszystkie punkty wygrywa? Decyzja należy do Ciebie!
Pałac Wielopolskich, siedziba Magistratu – na dziedzińcu tablice Ojców Niepodległości Józefa Piłsudskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Romana Dmowskiego.
Park im. dr. H. Jordana – popiersia polskich bohaterów m.in. gen. Józefa Hauke-Bosaka (1863), Joachima Lelewela, Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza, Ks. Józefa Poniatowskiego (1807-1813), Marszałka Józefa Piłsudskiego, Ignacego Paderewskiego, Andrzeja Małkowskiego.
Po uroczystym apelu pod Katedrą Wawelską, inaugurującym Program Niepodległa 1918-2018, 15 października 2017 r.
Katedra Wawelska – sarkofag księcia Józefa Poniatowskiego w Krypcie św. Leonarda.
Katedra Wawelska – sarkofag Józefa Piłsudskiego pod wieżą Srebrnych Dzwonów.
Park Strzelecki – pomnik Ignacego Jana Paderewskiego.
Kościół św. Michała na Skałce – Mauzoleum Zasłużonych Polaków, m.in. Wincentego Pola, Adama Asnyka, Stanisława Wyspiańskiego, Teofila Lenartowicza, Józefa Ignacego Kraszewskiego.
Cmentarz Salwatorski – grób ks. Ferdynanda Machaya, polskiego działacza na Spiszu i Orawie.
Grobowiec ks. Ferdynanda Machaya na Cmentarzu Salwatorskim
Chcesz dowiedzieć się czegoś więcej o dwóch wielkich Naczelnikach – Tadeuszu Kościuszce i Józefie Piłsudskim? Obejrzyj pierwszy odcinek cyklu gawęd historycznych przewodniczącego ZHR Grzegorza Nowika – „Droga do Niepodległej”!
*Listę opracował W. Hausner. Zdjęcie grobowca ks. Ferdynarda Machaya – Credits by Mach240390 [CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], from Wikimedia Commons.
Zapraszamy na premierę 3. odcinka cyklu gawęd „Droga do Niepodległej”! To opowieść o tym, jak Rzeczpospolita odradzała swoją państwowość po 123 latach nieobecności na mapach Europy. W odcinku 3. przewodniczący ZHR Grzegorz Nowik tłumaczy, jak odrodzona Polska odzyskiwała władztwo nad swoim terytorium.
Nie oglądałeś poprzednich odcinków? Kilknij tutaj i rozpocznij „Drogę do Niepodległej” od samego początku!
Zbliżają się wakacje, a to dla harcerzy czas obozów, wędrówek i zwiadów. Oddajemy do Waszych rąk kolejną inspirację na Rok Niepodległej! Sprawdźcie, na czyje ślady z wielkich Żołnierzy i Współtwórców Niepodległości możecie natrafić w Małopolsce!
Jan Henryk Dąbrowski
Symboliczne upamiętnienie twórcy Legionów Polskich we Włoszech można znaleźć w:
Pierzchowie k/Gdowa – pomnik i kopiec gen. Jana Henryka Dąbrowskiego
Wincenty Witos
Na ślady tego przywódcy Polskiego Stronnictwa Ludowego i jednego z Ojców Niepodległości można natrafić w Tarnowie i jego okolicach:
Tarnów – pomnik Wincentego Witosa
Wierzchosławice k/Tarnowa – Muzeum Wincentego Witosa
Gen. Józef Haller
Ślady dowódcy II Brygady Legionów oraz Błękitnej Armii z czasów I wojny światowej, Armii Ochotniczej i przewodniczącego ZHP odnajdziemy w:
Jurczycach k/Skawiny – Izba Pamięci gen. Józefa Hallera
Polanka Hallera – dwór Hallerów
Gen. Mariusz Zaruski
O tym Żołnierzu Niepodległości nie czytamy w podręcznikach do historii. Tym bardziej warto pojechać do:
Zakopanego i odwiedzić stary cmentarz na Pęksowym Brzysku,
gdzie znajduje się symboliczny grób gen. Mariusza Zaruskiego, legionisty i zesłańca do Archangielska w roku 1894 oraz twórcy Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.
To już ostatni weekend, by obejrzeć w Warszawie wystawę o Ignacym Janie Paderewskim! Muzeum Narodowe zaprasza tylko do 20 maja. Dla tych, którzy do stolicy mają za daleko, a nieco bliżej do Krakowa, mamy propozycję na wyjątkowy spacer po Mieście Królów – wędruj śladami Ignacego Jana Paderewskiego!
Pomnik Grunwaldzki, Plac Matejki – Paderewski ufundował Pomnik będący pamiątką 500. rocznicy zwycięstwa nad Krzyżakami, autorstwa Antoniego Wiwulskiego; uroczystość odsłonięcia stała się okazją do patriotycznych manifestacji.
Ulica I.J. Paderewskiego – ulica łącząca Plac Matejki z Rynkiem Kleparskim.
Pałac Sztuki, plac Szczepański 4 – Paderewski był pierwszym zwiedzającym otwartej w lipcu 1910 r. wystawy w 500-setną rocznicę bitwy pod Grunwaldem.
Stary Teatr, Sala Redutowa, róg ul. Szczepańskiej i Jagiellońskiej – w obecnie nieistniejącej sali (dzisiaj foyer) Paderewski koncertował dwukrotnie w 1884 roku.
Polska Akademia Umiejętności, ul. Sławkowska 17 – w 1919 r. Polska Akademia Umiejętności uhonorowała Paderewskiego nagrodą Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich.
Hotel Grand, ul. Sławkowska 5/7 – na przełomie 1903 i 1904 roku Paderewski dał trzy koncerty dobroczynne w Sali Towarzystwa św. Wojciecha, a w 1910 r. był gościem tegoż hotelu.
Hotel Saski, ul. Sławkowska 3 – w 1883 r. Paderewski koncertował w Sali Saskiej wraz Władysławem Górskim, uznanym skrzypkiem i kompozytorem; podczas drugiego koncertu w 1884 r. poznał Helenę Modrzejewską.
Droga Królewska, ul. Floriańska, Rynek Główny, ul. Grodzka – w 1910 roku przeszedł tędy pochód patriotyczny.
Pałac Krzysztofory, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Rynek Główny 35 – pamiątki po uroczystościach grunwaldzkich w roku 1910 r. na stałej ekspozycji poświęconej historii miasta.
Pałac Spiski, Restauracja „Hawełka”, Rynek Główny 34 – Paderewski gościł tutaj jako młody i nieznany artysta.
Kościół Mariacki, Rynek Główny – miejsce uroczystej mszy świętej w dniach obchodów grunwaldzkich w 1910 roku.
Muzeum UJ, Collegium Maius, ul. św. Anny 8-10 – tutaj można obejrzeć fotografie, klawiaturę do ćwiczeń i inne pamiątki po Paderewskim.
Collegium Paderevianum, al. Mickiewicza 9 – na dziedzińcu stoi popiersie Ignacego Jana Paderewskiego autorstwa Andrzeja Pityńskiego.
Biblioteka Jagiellońska, al. Mickiewicza 22 – tu przechowywane są dokumenty i listy Paderewskiego.
Archiwum UJ, budynek Biblioteki Jagiellońskiej, al. Mickiewicza 25 – tutaj znajduje isę dyplom doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Paderewskiego.
Park im. dr. H. Jordana – od 2003 roku w galerii Wielkich Polaków Parku stoi popiersie Igancego Jana Paderewskiego.
Budynek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” – drugi dzień uroczystości grunwaldzkich w 1910 roku był poświęcony sokolstwu, a pokazy odbywały się na Błoniach; członkiem honorowym TG „Sokół” był Ignacy Jan Paderewski.
Katedra Wawelska, Muzeum Katedralne – pamiątki po uroczystościach patriotycznych, w tym obchodach grunwaldzkich.
Pałac Wielopolskich, Magistrat, Plac Wszystkich Świętych 3/4 – Paderewski wraz z małżonką 16 lipca 1910 roku gościł na uroczystej sesji Rady Miasta (na dziedzińcu znajduje się tablica pamiątkowa).
Pałac Pusłowskich, Instytut Muzykologii UJ z Ośrodkiem Dokumentacji Życia i Twórczości I.J. Paderewskiego, ul. Westerplatte 10 – dokumentacja fotograficzna działalności muzycznej i politycznej Paderewskiego.
Plac św. Ducha – 11 lipca 1910 roku została tutaj otwarta diorama grunwaldzka.
Celestat, oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, ul. Lubicz 16 – Paderewski był tutaj gościem Bractwa Kurkowego 16 lipca 1910 roku i został członkiem honorowym Bractwa.
Ogród Strzelecki, ul. Lubicz 16 – w 2010 roku stanął tutaj pomnik z napisem „Ignacy Jan Paderewski artysta-mąż stanu 1860-1941”.
Opracowanie szlaku I. Fischer, za: Rola Krakowa w odzyskaniu niepodległości. Znaczenie Rady Regencyjnej w uformowaniu ustroju państwa, oprac. M. Jabłoński, Kraków 2017, s.211-229, skrótu dokonał W.Hausner.
Oryginalne zdjęcia Ignacego Jana Paderewskiego dzięki uprzejmości Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości.
![Droga do Niepodległej [odc. 3]](https://niepodlegla.zhr.pl/wp-content/uploads/2017/09/DSC_9103-1080x675.jpg)
