Wydawałoby się, że największe wydarzenia z historii Polski raczej omijały województwo warmińsko-mazurskie. Tymczasem rozgrywał się tam nie tylko plebiscyt 1920 r., ale także wydarzenia związane z powstaniem listopadowym czy epoką napoleońską!
Wędrówka przez województwo warmińsko-mazurskie, szlakiem ważnych zdarzeń i postaci kolejnych okresów historycznych, wyglądałaby następująco:
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
P. Krafft – Portret Ignacego Krasickiego (ok. 1767 r.)
Lidzbark Warmiński – Podczas wojny w obronie Konstytucji 3 maja biskupem warmińskim był Ignacy Krasicki, zwany „księciem poetów”, autor Hymnu Szkoły Rycerskiej „Święta miłości kochanej Ojczyzny”.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
Portret gen. Józefa Zajączka [artysta nieznany]
Nidzica – Od marca do czerwca 1807 r. 2 Dywizja Kaliska gen. Józefa Zajączka wzięła udział w walkach na terenie Warmii i Mazur, stanowiąc korpus obserwacyjny nad rzeką Omulwią, łączący dwa ugrupowania armii Napoleona. Dywizja zebrała się w Nidzicy (część oddziałów nadeszła spod Grudziądza), operując w kierunku na Pasym i Szczytno, tocząc liczne boje i potyczki.
Powstanie listopadowe
Brodnica – Aby nie kapitulować przed carem 5 października 1831 r. granicę pruską pod Brodnicą, przekracza Armia Polska, a wraz z nią członkowie Sejmu i Rządu. Rozbrojeni, wędrują przez Grudziądz i Pomorze oraz ziemie niemieckie na emigrację we Francji.
Odrodzenie Rzeczypospolitej
Olsztyn – 1 lipca 1920 roku odbył się plebiscyt na Warmii i Mazurach. W Olsztynie oraz w miastach powiatowych południowych Mazur, a także w południowej Warmii i na Powiślu, działały utworzone w 1919 r. Mazurskie Komisariaty Plebiscytowe. Seweryn Pieniężny wydawał „Gazetę Olsztyńską” i był działaczem plebiscytowym. Jego pomnik i grób znajdują się w Olsztynie.
Brodnica – w sierpniu 1920 r. w rejonie Brodnicy Wojsko Polskie toczyło walki z sowiecką 12. Dywizją Strzelecką, internowaną ostatecznie w Prusach Wschodnich.
Kultura i nauka Niepodległej
Feliks Nowowiejski
Barczewo – w Barczewie 7 II 1877 r. urodził się Feliks Nowowiejski – autor melodii do wiersza Marii Konopnickiej „Rota” oraz „Hymnu do Bałtyku”, odśpiewanego podczas Zaślubin z Morzem w Pucku 10 II 1920 r. W latach 1898–1900, pracował jako organista w Olsztynie. Dyrygował chórem 1000 osób podczas prawykonania wykonania „Roty”, podczas odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego. W Barczewie znajduje się muzeum Feliksa Nowowiejskiego.
Ogródek – w Ogródku mieszkał poeta Michał Kajka. Pierwsze wiersze publikował w piśmie „Mazur” i „Gazecie Ludowej”. Prowadził w Ogródku bibliotekę Towarzystwa Czytelni Ludowych, był założycielem Mazurskiej Partii Ludowej i działaczem plebiscytowym. W Ogródku znajduje się muzeum jemu poświęcone.
Gietrzwałd – w Gietrzwałdzie znajdował się ośrodek polskości – Czytelnia Ludowa i księgarnia, gdzie Andrzej Samulowski zainicjował wydawanie polskiej „Gazety Olsztyńskiej” dla Warmiaków. Gietrzwałd to także Sanktuarium Maryjne i miejsce objawień w 1877 r. na Warmii – jedyne oficjalnie uznane przez Kościół objawienie, które miało miejsce w Polsce.
Podoba Ci się pomysł na wędrówkę przez województwo warmińsko-mazurskie? Kliknij tutaj i wydrukuj powyższą listę w formie wygodnej tabelki! Śledź na bieżąco zakładkę „Inspiracje”, gdzie będą się pojawiać kolejne wędrówki po województwach!
Nowość w dziale „Inspiracje”! Na samym dole strony uruchomiliśmy mapę, na której zaznaczamy miejsca warte odwiedzenia w związku ze 100-leciem Niepodległości. Mamy nadzieję, że to będzie duża pomoc w obozowych wędrówkach i zwiadach!
Mapa w zakładce „Inspiracje” będzie aktualizowana na bieżąco, a po uzupełnieniu każdego kolejnego województwa pojawi się również wpis w dziale Inspiracje/Wędrówki. Miejsca warte odwiedzenia zostały przyporządkowane do każdego z 7-miu okresów historycznych:
Konfederacja Barska
Wojna w obronie Konstytucji 3 Maja
Powstanie Kościuszkowskie
Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie
Powstanie Listopadowe
Powstanie Styczniowe
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922
Nie w każdym z województw pojawią się miejsca związane z każdym z powyższych okresów historycznych. Może pojawić się jednak jeszcze oznaczenie „Kultura i nauka Niepodległej”, z pomocą którego postaramy się pokazać miejsca urodzenia bądź działalności na niwie kultury i nauki wielkich Polaków.
Na końcu każdego wpisu z wędrówką po województwie pojawi się także link do pliku PDF z zebraną listą miejsc z danego województwa. Aby skorzystać z nich w pracy z drużyną, wystarczy po prostu pobrać plik i przystąpić do działania!
Na pierwszy ogień idzie województwo warmińsko-mazurskie. Kliknij tutaj i zaplanuj swoją wędrówkę szlakiem Niepodległej w Krainie Wielkich Jezior!
Wśród wielkich polskich powstań narodowych jest jedno, o którym pamięć zdaje się zanikać. To powstanie krakowskie z 1846 roku. Była to próba pierwszego ogólnonarodowego zrywu, w którym czynny udział z bronią w ręku mieli wziąć chłopi. Zamiar ten jednak się nie powiódł. Dlaczego? Odpowiedzi szukajcie wędrując śladem powstania krakowskiego w Małopolsce!
Chochołów k/Zakopanego – Muzeum Powstania Chochołowskiego
Gdów – kopiec i pomnik powstania krakowskiego
Kraków, Rynek Główny nr 6 Szara Kamienica – tablica upamiętniająca siedzibę Rządu Tymczasowego w roku 1846
Kraków, Stary Cmentarz Podgórski – grób Edwarda Dembowskiego, przywódcy powstania
Szukasz pomysłów na obozowy zwiad albo ognisko drużyny? Wejdź w zakładkę Inspiracje i czerp z nich pełnymi garściami!
Witkacy, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Jan Długosz. Co łączy tych trzech dżentelmenów? Literatura? Dziś proponujemy, by zatrzymać się na dłuższą chwilę w pewnym wyjątkowym miejscu w Zakopanem.
Witkacego, Kazimierza Przerwę-Tetmajera i Jana Długosza połączyła miłość do literatury. Witkacy tworzył powieści i dramaty, poezję Przerwy-Tetmajera znamy z podręczników szkolnych, a Jan Długosz – choć nie chodzi tu o średniowiecznego kronikarza, tylko o taternika i alpinistę o tym samym nazwisku – był także poetą. Wszystkich trzech połączyła miłość do literatury, ale także miłość do Tatr i Zakopanego. Połączyła na zawsze, bo tutaj też znalazło się miejsce ich wiecznego spoczynku.
Na Pęksowym Brzysku w Zakopanem, 3 sierpnia 1953 r. pochowano także Honornego Gazdę, który w roku 1916 we wstępie do swoich bajek pisał, że chce „ratować polskie dusze” przebywających na obczyźnie tysięcy dzieci, które nie mają dostępu do polskich książek. Kornel Makuszyński, bo o nim mowa, to nie tylko autor „Koziołka Matołka”. Warto lepiej poznać jego twórczość. Może podczas swojej wędrówki wybierzecie się nie tylko do Zakopanego, lecz także do Pacanowa?
To świetny sposób, aby zrealizować jeden z punktów sprawności dla instruktorek „Skry Niepodległości”:
– Odbędzie wędrówkę (turystyczną, artystyczną, intelektualną itp.), podczas, której pogłębi swoją wiedzę na temat walki o odzyskanie Niepodległości. Efekty tej wędrówki wykorzysta w swojej pracy wychowawczej.
Sprawdź inne pomysły na letnie Wędrówki po Niepodległej! Wejdź w zakładkę Inspiracje i wybierz swoją trasę!
Ilustracją do tekstu jest karykatura Kornela Makuszyńskiego autorstwa Kazimierza Sichulskiego (1911).
Dokładnie 5 miesięcy dzieli nas od wielkiego świętowania 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Zapraszamy zatem na kolejny odcinek „Drogi do Niepodległej”. Dzisiaj o tym, czym jest Księga Królewska oraz święto „Trzech Józefów”.
Nie oglądałeś trzeciego odcinka? Kliknij tutaj i nadrób zaległości!
„Piechota”, „Rozkwitały pąki białych róż” i „O mój rozmarynie”, a po nich gawęda o pewnym chłopcu, nad którym zapłakał sam Józef Piłsudski. Sprawdźcie kolejny scenariusz niepodległościowego ogniska.
„Zamiłowanie do historii ojczystej i skryte marzenia o niepodległej Polsce
znalazły początkowo ujście w dynamicznie rozwijającym się skautingu. Wciągnął za
sobą kilkunastu kolegów. Organizował dla nich wycieczki z ćwiczeniami w czytaniu
map, orientacji w terenie, w życiu polowym. Na spotkaniu z Małkowskim
przedstawił swój zastęp skautowy z godłem „Lisów”. Sam był nazywany „Lisem”. To
Leopold Kula-Lis. Chciał być żołnierzem. Skauting to było dla niego za mało.
Wkrótce wstąpił do „Strzelca”. Zaangażowanie w uczęszczaniu na ćwiczenia i
wykłady wojskowe zwróciło na niego uwagę szefa sztabu Komendy Głównej
Związku Strzeleckiego Kazimierza Sosnkowskiego, a Józef Piłsudski po kolejnych
ćwiczeniach udzielił mu pochwały”.
To fragment szkicu gawędy do opowiedzenia podczas ogniska poświęconego skautowi z zastępu „Lisów” i łzach w oczach Marszałka. Całość scenariusza wraz z propozycją pieśni i tekstów dostępna w linku powyżej.
Szukasz pomysłów na pracę z drużyną w Roku Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i poznaj scenariusze na ogniska, gawędy i wędrówki.
![Droga do Niepodległej [odc. 4]](https://niepodlegla.zhr.pl/wp-content/uploads/2017/09/DSC_9103-1080x675.jpg)
