cze 17, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Wydawałoby się, że największe wydarzenia z historii Polski raczej omijały województwo warmińsko-mazurskie. Tymczasem rozgrywał się tam nie tylko plebiscyt 1920 r., ale także wydarzenia związane z powstaniem listopadowym czy epoką napoleońską!
Wędrówka przez województwo warmińsko-mazurskie, szlakiem ważnych zdarzeń i postaci kolejnych okresów historycznych, wyglądałaby następująco:
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
P. Krafft – Portret Ignacego Krasickiego (ok. 1767 r.)
- Lidzbark Warmiński – Podczas wojny w obronie Konstytucji 3 maja biskupem warmińskim był Ignacy Krasicki, zwany „księciem poetów”, autor Hymnu Szkoły Rycerskiej „Święta miłości kochanej Ojczyzny”.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
Portret gen. Józefa Zajączka [artysta nieznany]
- Nidzica – Od marca do czerwca 1807 r. 2 Dywizja Kaliska gen. Józefa Zajączka wzięła udział w walkach na terenie Warmii i Mazur, stanowiąc korpus obserwacyjny nad rzeką Omulwią, łączący dwa ugrupowania armii Napoleona. Dywizja zebrała się w Nidzicy (część oddziałów nadeszła spod Grudziądza), operując w kierunku na Pasym i Szczytno, tocząc liczne boje i potyczki.
Powstanie listopadowe
- Brodnica – Aby nie kapitulować przed carem 5 października 1831 r. granicę pruską pod Brodnicą, przekracza Armia Polska, a wraz z nią członkowie Sejmu i Rządu. Rozbrojeni, wędrują przez Grudziądz i Pomorze oraz ziemie niemieckie na emigrację we Francji.
Odrodzenie Rzeczypospolitej
- Olsztyn – 1 lipca 1920 roku odbył się plebiscyt na Warmii i Mazurach. W Olsztynie oraz w miastach powiatowych południowych Mazur, a także w południowej Warmii i na Powiślu, działały utworzone w 1919 r. Mazurskie Komisariaty Plebiscytowe. Seweryn Pieniężny wydawał „Gazetę Olsztyńską” i był działaczem plebiscytowym. Jego pomnik i grób znajdują się w Olsztynie.
- Brodnica – w sierpniu 1920 r. w rejonie Brodnicy Wojsko Polskie toczyło walki z sowiecką 12. Dywizją Strzelecką, internowaną ostatecznie w Prusach Wschodnich.
Kultura i nauka Niepodległej
Feliks Nowowiejski
- Barczewo – w Barczewie 7 II 1877 r. urodził się Feliks Nowowiejski – autor melodii do wiersza Marii Konopnickiej „Rota” oraz „Hymnu do Bałtyku”, odśpiewanego podczas Zaślubin z Morzem w Pucku 10 II 1920 r. W latach 1898–1900, pracował jako organista w Olsztynie. Dyrygował chórem 1000 osób podczas prawykonania wykonania „Roty”, podczas odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego. W Barczewie znajduje się muzeum Feliksa Nowowiejskiego.
- Ogródek – w Ogródku mieszkał poeta Michał Kajka. Pierwsze wiersze publikował w piśmie „Mazur” i „Gazecie Ludowej”. Prowadził w Ogródku bibliotekę Towarzystwa Czytelni Ludowych, był założycielem Mazurskiej Partii Ludowej i działaczem plebiscytowym. W Ogródku znajduje się muzeum jemu poświęcone.
- Gietrzwałd – w Gietrzwałdzie znajdował się ośrodek polskości – Czytelnia Ludowa i księgarnia, gdzie Andrzej Samulowski zainicjował wydawanie polskiej „Gazety Olsztyńskiej” dla Warmiaków. Gietrzwałd to także Sanktuarium Maryjne i miejsce objawień w 1877 r. na Warmii – jedyne oficjalnie uznane przez Kościół objawienie, które miało miejsce w Polsce.
Podoba Ci się pomysł na wędrówkę przez województwo warmińsko-mazurskie? Kliknij tutaj i wydrukuj powyższą listę w formie wygodnej tabelki! Śledź na bieżąco zakładkę „Inspiracje”, gdzie będą się pojawiać kolejne wędrówki po województwach!
cze 16, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Nowość w dziale „Inspiracje”! Na samym dole strony uruchomiliśmy mapę, na której zaznaczamy miejsca warte odwiedzenia w związku ze 100-leciem Niepodległości. Mamy nadzieję, że to będzie duża pomoc w obozowych wędrówkach i zwiadach!
Mapa w zakładce „Inspiracje” będzie aktualizowana na bieżąco, a po uzupełnieniu każdego kolejnego województwa pojawi się również wpis w dziale Inspiracje/Wędrówki. Miejsca warte odwiedzenia zostały przyporządkowane do każdego z 7-miu okresów historycznych:
- Konfederacja Barska
- Wojna w obronie Konstytucji 3 Maja
- Powstanie Kościuszkowskie
- Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie
- Powstanie Listopadowe
- Powstanie Styczniowe
- Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922
Nie w każdym z województw pojawią się miejsca związane z każdym z powyższych okresów historycznych. Może pojawić się jednak jeszcze oznaczenie „Kultura i nauka Niepodległej”, z pomocą którego postaramy się pokazać miejsca urodzenia bądź działalności na niwie kultury i nauki wielkich Polaków.
Na końcu każdego wpisu z wędrówką po województwie pojawi się także link do pliku PDF z zebraną listą miejsc z danego województwa. Aby skorzystać z nich w pracy z drużyną, wystarczy po prostu pobrać plik i przystąpić do działania!
Na pierwszy ogień idzie województwo warmińsko-mazurskie. Kliknij tutaj i zaplanuj swoją wędrówkę szlakiem Niepodległej w Krainie Wielkich Jezior!
cze 14, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Wśród wielkich polskich powstań narodowych jest jedno, o którym pamięć zdaje się zanikać. To powstanie krakowskie z 1846 roku. Była to próba pierwszego ogólnonarodowego zrywu, w którym czynny udział z bronią w ręku mieli wziąć chłopi. Zamiar ten jednak się nie powiódł. Dlaczego? Odpowiedzi szukajcie wędrując śladem powstania krakowskiego w Małopolsce!
- Chochołów k/Zakopanego – Muzeum Powstania Chochołowskiego
- Gdów – kopiec i pomnik powstania krakowskiego
- Kraków, Rynek Główny nr 6 Szara Kamienica – tablica upamiętniająca siedzibę Rządu Tymczasowego w roku 1846
- Kraków, Stary Cmentarz Podgórski – grób Edwarda Dembowskiego, przywódcy powstania
Szukasz pomysłów na obozowy zwiad albo ognisko drużyny? Wejdź w zakładkę Inspiracje i czerp z nich pełnymi garściami!
Trasę wędrówki opracował W. Hausner.
cze 12, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Witkacy, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Jan Długosz. Co łączy tych trzech dżentelmenów? Literatura? Dziś proponujemy, by zatrzymać się na dłuższą chwilę w pewnym wyjątkowym miejscu w Zakopanem.
Witkacego, Kazimierza Przerwę-Tetmajera i Jana Długosza połączyła miłość do literatury. Witkacy tworzył powieści i dramaty, poezję Przerwy-Tetmajera znamy z podręczników szkolnych, a Jan Długosz – choć nie chodzi tu o średniowiecznego kronikarza, tylko o taternika i alpinistę o tym samym nazwisku – był także poetą. Wszystkich trzech połączyła miłość do literatury, ale także miłość do Tatr i Zakopanego. Połączyła na zawsze, bo tutaj też znalazło się miejsce ich wiecznego spoczynku.
Na Pęksowym Brzysku w Zakopanem, 3 sierpnia 1953 r. pochowano także Honornego Gazdę, który w roku 1916 we wstępie do swoich bajek pisał, że chce „ratować polskie dusze” przebywających na obczyźnie tysięcy dzieci, które nie mają dostępu do polskich książek. Kornel Makuszyński, bo o nim mowa, to nie tylko autor „Koziołka Matołka”. Warto lepiej poznać jego twórczość. Może podczas swojej wędrówki wybierzecie się nie tylko do Zakopanego, lecz także do Pacanowa?
To świetny sposób, aby zrealizować jeden z punktów sprawności dla instruktorek „Skry Niepodległości”:
– Odbędzie wędrówkę (turystyczną, artystyczną, intelektualną itp.), podczas, której pogłębi swoją wiedzę na temat walki o odzyskanie Niepodległości. Efekty tej wędrówki wykorzysta w swojej pracy wychowawczej.
Sprawdź inne pomysły na letnie Wędrówki po Niepodległej! Wejdź w zakładkę Inspiracje i wybierz swoją trasę!
Ilustracją do tekstu jest karykatura Kornela Makuszyńskiego autorstwa Kazimierza Sichulskiego (1911).
cze 7, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Ciemna, jesienna noc z 29 na 30 listopada 1830 roku. Podporucznik Piotr Wysocki wchodzi do Szkoły Podchorążych Piechoty w Łazienkach Królewskich w Warszawie i przerywając zajęcia z taktyki, podrywa podchorążych do walki o niepodległość ojczyzny.
Powstanie listopadowe to kilkadziesiąt bitew, nie tylko w okolicach samej Warszawy. Gdzie jeszcze można natrafić na ślady Żołnierzy Niepodległości z czasów Powstania listopadowego?
Zapraszamy na kolejną Wędrówkę po Niepodległej!
- Puszcza Niepołomicka, leśniczówka Sitowiec – miejsce obozu korpusu gen. Karola Różyckiego po przeprawie przez Wisłę.
- Czerna k/Krzeszowic – cmentarz przy kościele klasztoru oo. karmelitów, nagrobek gen. Aleksandra Błędowskiego, oficera powstania listopadowego.
- Krzeszowice – grobowiec gen. Józefa Chłopickiego, wodza w powstaniu listopadowym.
- Tarnów – Mauzoleum gen. Józefa Bema, dowódcy w powstaniu listopadowym i powstaniu węgierskim.
- Nowy Sącz – cmentarz komunalny, pomnik powstańców 1830 i 1863.
- Kraków – kościół oo. dominikanów, Plac Dominikański, pomnik wodza naczelnego powstania listopadowego gen. Jana Skrzyneckiego obok ołtarza w kaplicy Ligenzów.
Szukasz pomysłów na obozowe wędrówki i zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje i sprawdź propozycje kolejnych niepodległościowych szlaków!
cze 4, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Przedstawiamy kolejną inspirację do pracy z drużynami w Roku Niepodległej! Przed nami Kraków – dawna stolica Polaków – a w niej ślady po „Drodze do Niepodległej”. Jak je wykorzystasz? Podpowiedzi szukaj w niniejszym wpisie!
Kiedy myślimy o odzyskiwaniu utraconej przez Polskę niepodległości, najczęściej przychodzą nam na myśl 123 lata niewoli pod rządami zaborców. To na Rynku Głównym w Krakowie, 24 marca 1974 r. ślubował Tadeusz Kościuszko, uznawany za pierwszego z dwóch (obok Józefa Piłsudskiego) wielkich polskich Naczelników. Ten tytuł, a ściślej: Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej, nadawał odczytany na krakowskim rynku akt powstania, wobec którego Kościuszko składał przysięgę następującymi słowami:
F.Smuglewicz – „Przysięga Kościuszki na rynku krakowskim 24 marca 1794”
Ja, Tadeusz Kościuszko, przysięgam w obliczu Boga całemu Narodowi Polskiemu, iż powierzonej mi władzy na niczyj prywatny ucisk nie użyję, lecz jedynie jej dla obrony całości granic, odzyskania samowładności Narodu i ugruntowania powszechnej wolności używać będę. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego.
Ale Tadeusz Kościuszko i Rynek Główny to niejedyne w Krakowie ślady po Żołnierzach i Współtwórcach Niepodległości. Przedstawiamy listę* miejsc, które warto odwiedzić w Mieście Królów w Roku Niepodległej.
Jak ją wykorzystasz? Czy przygotujesz dla drużyny mapę, na której ponumerujesz miejsca związane z Niepodległą? A może zastępy same będą musiały znaleźć wymienione miejsca na mapie Krakowa, a potem podjąć decyzję, która trasa będzie najszybsza, bo pierwszy zastęp, który zaliczy wszystkie punkty wygrywa? Decyzja należy do Ciebie!
Pałac Wielopolskich, siedziba Magistratu – na dziedzińcu tablice Ojców Niepodległości Józefa Piłsudskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Romana Dmowskiego.
Park im. dr. H. Jordana – popiersia polskich bohaterów m.in. gen. Józefa Hauke-Bosaka (1863), Joachima Lelewela, Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza, Ks. Józefa Poniatowskiego (1807-1813), Marszałka Józefa Piłsudskiego, Ignacego Paderewskiego, Andrzeja Małkowskiego.
Po uroczystym apelu pod Katedrą Wawelską, inaugurującym Program Niepodległa 1918-2018, 15 października 2017 r.
Katedra Wawelska – sarkofag księcia Józefa Poniatowskiego w Krypcie św. Leonarda.
Katedra Wawelska – sarkofag Józefa Piłsudskiego pod wieżą Srebrnych Dzwonów.
Park Strzelecki – pomnik Ignacego Jana Paderewskiego.
Kościół św. Michała na Skałce – Mauzoleum Zasłużonych Polaków, m.in. Wincentego Pola, Adama Asnyka, Stanisława Wyspiańskiego, Teofila Lenartowicza, Józefa Ignacego Kraszewskiego.
Cmentarz Salwatorski – grób ks. Ferdynanda Machaya, polskiego działacza na Spiszu i Orawie.
Grobowiec ks. Ferdynanda Machaya na Cmentarzu Salwatorskim
Chcesz dowiedzieć się czegoś więcej o dwóch wielkich Naczelnikach – Tadeuszu Kościuszce i Józefie Piłsudskim? Obejrzyj pierwszy odcinek cyklu gawęd historycznych przewodniczącego ZHR Grzegorza Nowika – „Droga do Niepodległej”!
*Listę opracował W. Hausner. Zdjęcie grobowca ks. Ferdynarda Machaya – Credits by Mach240390 [CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], from Wikimedia Commons.
