Dotarliśmy z Niepodległą do województwa śląskiego! A tutaj wiele śladów plebiscytów i powstań, do zwiedzenia gabinet Wojciecha Korfantego oraz kopalniane chodniki. Wyruszamy!
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie śląskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Konfederacja barska
J.Chełomoński – Kazimierz Pułaski pod Częstochową
Częstochowa – w czasie Konfederacji Barskiej twierdza i klasztor na Jasnej Górze był obsadzony przez Konfederatów.
Powstanie kościuszkowskie
Szczekociny – 6 VI 1794 odbyła się tutaj bitwa wojsk T. Kościuszki, w której poległ gen. Józef Wodzicki, gen. Jan Grochowski, a ranny został Bartosz Głowacki.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
Częstochowa – w 1809 roku garnizon polski broni twierdzy i klasztoru przed wojskami austriackimi.
Powstanie styczniowe
Francesco Nullo
Krzykawka – 5 VIII 1863 roku w Krzykawce poniósł śmierć płk. Francesco Nullo, oficer włoski, walczący o wolność Polski (od 1998 r. Krzykawka znajduje się w pow. Olkuskim woj. Małopolskiego.)
Przed wybuchem I wojny światowej
Częstochowa – wydarzenia rewolucji 1905 r.
Zagłębie Dąbrowskie – wydarzenia rewolucji 1905 r.
Zabrze – tutaj znajdują się muzea dokumentujące historię polskiego górnictwa, kluczowego dla powstania Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W Zabrzu warto zwiedzić Muzeum Górnictwa Węglowego, Zabytkową Kopalnię Węgla Kamiennego Guido i Skansen Górniczy Królowa Luiza.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922
Będzin – warto zwiedzić Muzeum Zagłębia Dąbrowskiego, dzięki któremu można przyjrzeć się rozwojowi górnictwa, hutnictwa i militariów.
Bielsko-Biała – znajduje się tu Muzeum Techniki i Włókiennictwa, gdzie wytwarzano sukienne mundury dla Wojska Polskiego. W muzeum na Zamku poznamy dzieje miasta, w tym walk z agresją czeską w styczniu 1919 r., obejrzymy kolekcję broni.
Bytom – w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu warto obejrzeć dział Powstań Śląskich.
Cieszyn – 19 X 1918 r. ogłoszono tutaj siedzibę polskiej Rady Narodowej 12 Księstwa Cieszyńskiego, pierwszej ziemi odrodzonej Rzeczpospolitej.
Częstochowa – na częstochowskim cmentarzu odnajdziemy groby Lucjana Freytaga rannego pod Żyżynem i Ksawerego Wołowskiego – oficerów wojsk powstańczych. W Częstochowie warto odwiedzić także Jasnogórskie Muzeum Skarbu Narodowego, gdzie znajdziemy pamiątki z okresu walk o niepodległość oraz Muzeum Górnictwa Rud Żelaza.
Górki Wielkie – znajduje się tu Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej, jednej z najsłynniejszych pisarek II Rzeczypospolitej.
Katowice – warto odwiedzić Muzeum Śląskie, w którym poznamy dzieje Śląska oraz historię Powstań Śląskich.
Jaworzynka – mieści się tu Muzeum Regionalne „Na Grapie”.
Krzywopłoty – w Krzywopłotach leżących na szlaku Orlich Gniazd znajduje się cmentarz legionowy w miejscu bitwy, stoczonej w październiku 1914 r.
Kęty – tutaj na początku 1915 r. stacjonowała I Brygada Legionów.
Mysłowice – w Mysłowicach warto odwiedzić Muzeum Pożarnictwa oraz Muzeum Miejskie.
Wojciech Korfanty
Pszczyna – mieści się tutaj Muzeum Prasy Śląskiej im. Wojciecha Korfantego, w którym znajduje się również zrekonstruowany gabinet tego zasłużonego dla II Rzeczypospolitej polityka.
Pyskowice – znajduje się tu Skansen Towarzystwa Ochrony Zabytków Kolejnictwa.
Racibórz – w Raciborzu warto odwiedzić Muzeum, a w nim dział Powstań Śląskich.
Ruda Śląska – w Muzeum Miejskim w Rudzie Śląskiej znajdziemy dział plebiscytu i powstań śląskich.
Sławków – tutaj w latach 1914–1915 stacjonował Departament Wojskowy Naczelnego Komitetu Narodowego. W tym mieście mieści się także Muzeum Regionalne, w którym znajdują się pamiątki z okresu I wojny światowej.
Skoczów i Wisła – to miejsce powstrzymania agresji czeskiej na Śląsk Cieszyński w dniach 23–29 I 1919 r.
Kultura i nauka Niepodległej
Zygmunt Krasiński [aut. fot. K. Beyer]
Wisła – warto odwiedzić tu Muzeum Narciarstwa.
Złoty Potok – znajduje się tu Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego – poety doby romantyzmu, autora „Nie-boskiej komedii”.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
Autorem cyfrowych fotografii obrazów Francesco Nullo oraz Józefa Chełmońskiego „Kazimierz Pułaski pod Częstochową” jest Maciej Szczepańczyk. Fotografia Wojciecha Korfantego pochodzi ze Śląskiej Biblioteki Cyfrowej, a Zygmunta Krasińskiego z Biblioteki Narodowej.
Odliczamy czas do wielkiego świętowania 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Zostały dokładnie 4 miesiące! Zapraszamy zatem na kolejny, już piąty odcinek „Drogi do Niepodległej”. Jesteśmy dokładnie na półmetku naszego cyklu! Co sprawiło, że Polska po 123 latach była w stanie wybić się na niepodległość właśnie w roku 1918? Odpowiedź w dzisiejszym odcinku!
Nie oglądałeś poprzednich odcinków? Kliknij tutaj i nadrób zaległości!
Wraz z Wielkopolską Chorągwią Harcerek „Jutrzenka” wędrujemy po Wielkopolsce szlakiem cech wielkich Polaków! Sprawdziliśmy już, co oznacza dla Wielkopolan pracowitość, ambicja, kreatywność i zaradność. A jak możemy nauczyć się od nich solidności?
– Patriotyzm, ambicja, kreatywność, zaradność, gospodarność, solidność, dbałość o tradycję i więzi rodzinne – to część naszej obrzędowości. Na swojej harcerskiej drodze staramy się rozwijać te cechy, gdyż chcemy, by po nich nas, czyli Wielkopolanki, można było rozpoznać – tłumaczy phm. Małgorzata Popadiuk, wicekomendantka Wielkopolskiej Chorągwi Harcerek „Jutrzenka”. Wędrowaliśmy już po Wielkopolsce szlakiempracowitości,ambicji,kreatywności, zaradności i gospodarności. A jak przejawiała się solidność Wielkopolan?
SOLIDNOŚĆ:
Hipolit Cegielski
Hipolit Cegielski
Stanisław Przybyszewski (Wągrowiec)
Mieczysław Paluch
27 grudnia 1918 r. – 16 lutego 1919 r. – powstanie wielkopolskie
Powstanie Naczelnej Rady Ludowej
Bitwa o Ławicę
Stanisław Staszic
Piła – dom rodzinny Stanisława Staszica, mimo pozostania Piły w dwudziestoleciu międzywojennym w granicach Niemiec, Piła pozostała ośrodkiem polskości
Fabryka Fortepianów i Pianin „Calisia” w Kaliszu
Gniezno – układ przestrzenny miasta z 1819 roku, jeden z ośrodków Powstania Wielkopolskiego
Jak skorzystać z tych podpowiedzi?
Droga druhno drużynowa! Oddajemy do Twojej dyspozycji listę inspiracji uporządkowanych według jutrzenkowych cech. Inspiracjami są osoby, wydarzenia, miejsca związane z wielkopolską walką o niepodległość od upadku I Rzeczypospolitej, aż do pamiętnego roku 1918. Może to pomysł na biwak? A może na gawędę? Może o czymś nie wiedziałaś, a chciałabyś zgłębić tę tajemnicę wraz z drużyną? Realizując program “Skry Niepodległości” poszukuj, badaj, poznawaj – czy to z naszymi inspiracjami, czy dodając swoje. Do dzieła!
Wędrówka, ognisko czy gawęda? Wejdź w zakładkę Inspiracje i szukaj kolejnych podpowiedzi na realizowanie programu „Skry Niepodległości”!
Dziś wędrujemy z Niepodległą po sercu Polski – województwie łódzkim! A tutaj wiele pamiątek po walkach w powstaniu listopadowym, a także ślady pewnego wielkiego polskiego pisarza, laureata Nagrody Nobla. O kim mowa?
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie łódzkim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Powstanie listopadowe
Męka – na kościele znajduje się tablica ku czci por. Stefana Sawiskiego, oficera WP Powstania Listopadowego.
Powstanie styczniowe
A. Grottger – Bitwa, grafika z cyklu Polonia (1863)
Brzeziny – Mogiła Antoniego Sokolnickiego
Dalków – Mogiła zbiorowa powstańców na cmentarzu.
Dobra – 24 II 1863 r. odbyła się tu bitwa z wojskami rosyjskimi, zbiorowa mogiła powstańców. na cmentarzu.
Grodziec – Mogiła zbiorowa powstańców na cmentarzu.
Jeziorsko – Zbiorowa mogiła powstańców
Kruszyna – To miejsce bitwy z 29 VIII 1863 r. oraz mogiły zbiorowej powstańców.
Łask – Mogiła nieznanego powstańca w lesie pod Łaskiem.
Niewiesz – Pomnik na mogile powstańców na cmentarzu.
Piotrków Trybunalski – Grobowiec powstańców na cmentarzu.
Poddębice – Pomnik na mogile powstańców poległych pod Dalikowem.
Praszka – To miejsce bitwy z 11 IV 1863 r. oraz mogiły zbiorowej powstańców.
Pyszków – Mogiła zbiorowa powstańców.
Radomsko – Krzyż powstańców przy kościele.
Szadek – Mogiła zbiorowa powstańców na cmentarzu.
Sędziejowice – Mogiła zbiorowa powstańców.
Sieradz – Mogiła zbiorowa powstańców.
Tur – Mogiła zbiorowa powstańców.
Warta – Mogiła zbiorowa powstańców.
Widawa – Mogiła zbiorowa powstańców na cmentarzu.
Złotniki – Mogiła powstańca Wojciecha Korytkowskiego.
Przed wybuchem I wojny światowej
Piotrków Trybunalski – Miejsce strajku szkolnego w 1905 r.
Łódż – Miejsce strajku szkolnego w 1905 r.
Kultura i nauka Niepodległej
Władysław Reymont
Lipce Reymontowskie – w Lipcach Reymontowskich znajduje się Muzeum Regionalne im. Władysława Reymonta. Dzięki protekcji ojca latach 1888–1893 dzięki pisarz pracował jako niskiej rangi funkcjonariusz Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, m.in. właśnie w Lipcach.
Łódź – w Łodzi warto odwiedzić przede wszystkim Muzeum Włókiennictwa, bo właśnie włókiennictwo rozsławiło Łódź w XIX i na początku XX wieku. Warto zajrzeć także do Muzeum Komunikacji Miejskiej, Muzeum Oświaty Ziemi Łódzkiej, Muzeum Papieru i Druku, Muzeum Sportu i Turystyki oraz do Muzeum Tradycji Niepodległościowych.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922
Opoczno – w Opocznie warto odwiedzić Muzeum Regionalne, w którym znajduje się dział dotyczący I wojny światowej.
Piotrków Trybunalski – w muzeum w Piotrkowie Trybunalskim znajduj się dział poświęcony I wojny światowej.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
Polskie legiony to nie tylko te we Włoszech, którymi dowodził pod koniec XVIII wieku znany z hymnu gen. Jan Henryk Dąbrowski. Legiony to także „żołnierska nuta, legiony to straceńców los”, o których śpiewamy w piosence z czasów walk o niepodległość Rzeczpospolitej.
Tym razem wędrujemy po Małopolsce śladami Legionów!
Kraków
Sowiniec – Kopiec Niepodległości usypany w latach 1934-1935,
ul. J. Piłsudskiego – pomnik Józefa Piłsudskiego i czwórki legionistów,
ul. Oleandry – dom im. J. Piłsudskiego, tablice pamiątkowe wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej,
gen. Zygmunt Zieliński
ul. Garncarska – tablica gen. Zygmunta Zielińskiego m.in. dowódcy 2 pułku piechoty Legionów,
Cmentarz Rakowicki – kwatery legionowe,
nowy Cmentarz Podgórski – pomnik legionistów I, II i III Brygady, pas 2.
Województwo małopolskie
Michałowice-Komora – obelisk upamiętniający przekroczenie granicy zaboru rosyjskiego przez Pierwszą Kompanię Kadrową 6 VIII 1914,
Łowczówek k/Pleśnej – rejon bitwy 22-25 XII 1914 z wojskami rosyjskimi, cmentarz wojenny nr 171 zwany Cmentarzem Legionistów Polskich,
Bydlin k/Kluczy – rejon bitwy pod Krzywopłotami w listopadzie 1914, zbiorowa mogiła żołnierzy Legionów poległych w bitwie z 7-metrowym kamiennym krzyżem, w rejonie Wzgórza Św. Krzyża ślady okopów legionistów wykutych w litej skale,
Myślenice – cmentarz, groby legionistów m.in. ppłk. Jana Dunina Brzezińskiego, dowódcę legionowej kawalerii, burmistrza Myślenic; Rajmunda Bergela, poety i kronikarza II Brygady,
gen. Mieczysław Boruta-Spiechowicz
Zakopane – nowy cmentarz, ul. Nowotarska, Pomnik Legionów, groby m.in. gen. Mieczysława Boruty-Spiechowicza legionisty II Brygady, gen. Andrzeja Galicy dowódcy 3 pp. Leg. i dowódcy dywizji górskiej, gen. Mariana Januszajtisa komendanta Polskich Drużyn Strzeleckich, dowódcy 2 pp. Leg. i dowódcy I Brygady Legionów, Olgi Małkowskiej twórczyni żeńskiego skautingu,
Nowy Sącz – cmentarz komunalny, pomnik legionistów.
Śladem powstania listopadowego, krakowskiego czy styczniowego? Jak wędrować po Polsce w Roku Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i poznaj inne propozycje niepodległościowych tras!
Razem z Niepodległą zawędrowaliśmy do województwa kujawsko-pomorskiego. Co może łączyć to niewielkie województwo ze słynną bitwą pod Samosierrą? I czy Włoch mógł dowodzić polskim wojskiem? Odpowiedź poniżej!
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie kujawsko-pomorskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Powstanie kościuszkowskie
W. Kossak, J. Styka, Kościuszko na koniu (szkic do panoramy, 1893)
Łabiszyn – 30 IX 1794 doszło tu do bitwy dywizji gen. J. H. Dąbrowskiego z wojskami pruskimi.
Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie
Płonne – tutaj znajduje się grobowiec kpt. Szwoleżerów Gwardii Cesarza Napoleona – Jana Nepomucena Dziewanowskiego, zmarłego z ran po szarży pod Somosierrą.
Toruń – obrona miasta przed Austriakami.
Powstanie Listopadowe
J.Kossak – Bitwa pod Ostrołęką (1831)
Brodnica – 5 X 1831 r. granicę pruską pod Brodnicą przekracza Armia Polska, a wraz z nią członkowie Sejmu i Rządu, aby nie kapitulować przed carem. Rozbrojeni, wędrują przez Grudziądz (gdzie część żołnierzy została uwięziona w tamtejszej twierdzy pruskiej w l. 1832–1833, stąd nazwa Gromady „Grudziąż” w Wielkiej Brytanii) i Pomorze oraz Niemcy na emigrację we Francji.
Grudziądz – w muzeum im. ks. dr Władysława Łęgi znajduje się dział poświęcony powstaniu listopadowemu.
Wiosna Ludów 1848
Łabiszyn – w Łabiszynie doszło do bitwy z wojskami pruskimi.
Powstanie Styczniowe 1863-1865
Skrwilno – na cmentarzu w Skrwilnie znajduje się zbiorowa mogiła powstańców.
Włocławek – we Włocławku znajduje się pomnik płk. Stanisława Bechiego, Włocha, który dowodził oddziałem na Mazowszu.
Kultura i nauka Niepodległej
Inowrocław – W Inowrocławiu znajduje się muzeum im. Jana Kasprowicza – jednego z najważniejszych poetów doby Młodej Polski.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922
Bydgoszcz – w Bydgoszczy warto zwiedzić Pomorskie Muzeum Wojskowe, w którym znajduje się Dział Powstania Wielkopolskiego i Odzyskania Pomorza w 1920 r. Ciekawą propozycją jest także Muzeum Dyplomacji i Wychodźstwa Polskiego, a także Muzeum Oświaty ze zbiorami dotyczącymi rozwoju oświaty w II RP.
Kcynia – północna linia frontu Powstania Wielkopolskiego w styczniu i lutym 1919 r. przebiegała przez następujące miejscowości: Kowalewko – Nakło – Kcynia – Szaradowo – Samoklęski –Rynarzewo – Pszczółczyn – Łabiszyn – Nowa Wieś Wielka – Nowa Wioska
Szubin – w styczniu i lutym 1919 roku (8 I 1919; 11 I 1919; 1 II 1919) toczono walki o miasto Szubin w Powstaniu Wielkopolskim. Aby dowiedzieć się więcej, warto odwiedzić Muzeum Ziemi Szubińskiej.
Ks. dr Władysław Łęga
Grudziądz – muzeum im. ks. dr Władysława Łęgi, w którym znajduje się m.in. dział poświęcony odzyskania Pomorza w 1920 r.
Toruń – 17 I 1920 roku do Torunia wkroczyły polskie wojska. Warto zwiedzić ekspozycję w Muzeum Okręgowym znajdującym się w Ratuszu oraz Dom Eskenów,gdzie można obejrzeć militaria z czasów XVIII–XX w.
Włocławek – W Muzeum Historii Włocławka można zwiedzić dział opowiadający o historii miasta i regionu od XVIII–XX w.
Żnin – 11 I 1919 r. toczono walki o miasto w Powstaniu Wielkopolskim.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
![Droga do Niepodległej [odc. 5]](https://niepodlegla.zhr.pl/wp-content/uploads/2017/09/DSC_9103-1080x675.jpg)
