Świętokrzyskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #29

Świętokrzyskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #29

Zawędrowaliśmy do województwa świętokrzyskiego! To województwo nie jest duże, ale znajdziemy tam mnóstwo śladów z przeszłości! Natrafimy tu na pamięć m.in. o Stefanie Żeromskim, Henryku Sienkiewiczu i Bartoszu Głowackim oraz na pamięć o wielu, wielu powstańcach.

W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:

Dziś wędrujemy po województwie mazowieckim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.

Powstanie Kościuszkowskie 1794 r.

W. Kossak, J. Styka – Kościuszko na koniu

  • Połaniec – miejsce obozu wojsk Tadeusza Kościuszki.
  • Kielce – cmentarz katedralny – miejsce pochówku Bartosza Głowackiego, rannego w bitwie pod Szczekocinami stoczonej 6 VI 1794 r.
  • Radoszyce – miejsce kapitulacji wojsk polskich po klęsce powstania dniu 16 XI 1794 r.

Epoka napoleońska i Księstwo Warszawskie

Stefan Żeromski

  • Sandomierz – zdobycie miasta przez dywizję gen. Sokolnickiego w 1809 r., które Stefan Żeromski opisał w „Popiołach”. W Sandomierzu znajduje się również kapliczka, w miejscu, gdzie 17 V 1809 r. poległ dowódca 12. Pułku Piechoty ks. ppłk. Marceli Lubomirski podczas szturmu Bramy Opatowskiej.
  • Wąsosz – nagrobek kpt. Samuela Suchodolskiego, asystującego Napoleonowi na wyspie św. Heleny.

Powstanie listopadowe

gen. Samuel Różycki

  • Chęciny – grób Stanisława Giżyckiego oficera WP na cmentarzu.
  • Iłża – zwycięska bitwa gen. Samuela Różyckiego z Rosjanami stoczona w dniu 9 VIII 1831 r.
  • Kielce – nagrobki oficerów Wojska Polskiego w powstaniu listopadowym – Antoniego Bogdańskiego, Walentego Rzepeckiego, Ignacego Kasprzykowskiego, Franciszka Praussa, Józefa Bierzyńskiego, Edwarda Plewińskiego, Józefa Borkowskiego, Piotra Świerczewskiego.
  • Kłobuck – tablica ku czci płk. Floriana Zaremby na kościele.
  • Luborzyce – nagrobek oficera Wojska Polskiego Feliksa Boduszyńskiego na miejscowym cmentarzu.
  • Sielpia – Muzeum Zagłębia Staropolskiego, zniszczonego przez Rosjan w czasie powstania.

Powstanie styczniowe

A. Grottger – Bitwa (grafika z cyklu Polonia 1863)

  • Puszcza Jodłowa – miejsce licznych walk powstańczych – obok Nowej Słupi, Daleszyc i Bielic wspomniana w piosence harcerskiej „Ballada rajdowa”.
  • Bodzentyn – grób Stanisława Zygadlewicza oraz zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
  • Bogucice – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
  • BrzegBrzeźno – pomnik przy drodze, w miejscu potyczki powstańczej.
  • Busk – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
  • Chełmce – grób Konrada Andrzejowskiego na cmentarzu.
  • Cierno – grób Aleksego i o. Józefa Gaszyńskich na miejscowym cmentarzu.
  • Gowarczów – mogiła powstańców Hipolita Sobeckiego i Andrzeja Jaroska.
  • Górce – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
  • Grochowiska – miejsce bitwy i zbiorowa mogiła powstańców.
  • Jędrzejów – zbiorowa mogiła powstańców.
  • Kielce – nagrobek Augusta Zagrodzkiego, powstańca i sybiraka.
  • Końskie – mogiły powstańców: Franciszka Makulskiego i Łęczkowskiego.

gen. Marian Langiewicz

  • Małogoszcz – miejsce bitwy korpusu gen. Mariana Langiewicza stoczonej w dniu 24 II 1863 r. Na cmentarzu zbiorowa mogiła 175 powstańców, a także grób Stanisława Jaszowskiego, dowódcy jazdy w oddziale gen. Langiewicza.
  • Michów – nagrobek burmistrza Orzechowskiego oraz pomnik powstańców na cmentarzu.
  • Opatów – miejsce kilku bitew korpusu gen. Hauka-Bosaka stoczonych w dniach 25 XI 1863 i 21 II 1864 r. Pomnik mjr. Topora-Zwierzdowskiego oraz zbiorowa mogiła 7 powstańców.
  • Ossa – zbiorowa mogiła powstańców.
  • Ostrowiec – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
  • Poświętne – mogiła Karola Sygietyńskiego poległego pod Żdżarami.
  • Sancygniów – nagrobek rodziny Deskurów na cmentarzu, nagrobki powstańców: Wiktora Zimnocha, Karola Konrada. Sarkofag Andrzeja Deskura w kościele.
  • Sosnówka – mogiła nieznanego powstańca.
  • Szkucin – mogiła zbiorowa powstańców.
  • Wąchock – Muzeum Cystersów, a w nim dział poświęcony powstaniu styczniowemu.
  • Wąsosz – zbiorowa mogiła powstańców.

Przed wybuchem I wojny światowej

inż. Ignacy Boerner

  • Ostrowiec Świętokrzyski – utworzenie w 1905 r. „Republiki”, na czele której stał inż. Ignacy Boerner. W Ostrowcu warto odwiedzić także Muzeum Historyczno-Archeologiczne.
  • Oblęgorek – znajduje się tu pałacyk ofiarowany przez naród Henrykowi Sienkiewiczowi. Tu złożyli mu wizytę „Beliniacy”.
  • Kielce – muzeum lat szkolnych Stefana Żeromskiego. W Muzeum Narodowym mieszczącym się w dawnym Pałacu Biskupim znajdują się sale poświęcone Józefowi Piłsudskiemu. Ponadto warto odwiedzić także Muzeum Wsi Kieleckiej oraz Muzeum Zabawy i Zabawek.
  • Starachowice – Muzeum Przyrody i Techniki.

Odrodzenie Rzeczypospolitej 1914-1922

  • Jędrzejów – muzeum Zegarów im. Przypkowskich oraz sala Komendanta Piłsudskiego (zachowana izba sztabowa z 1914 r.).

Świętokrzyskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #29 – Kliknij i pobierz powyższy wpis w formie wygodnej tabelki!

Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!

Lubuskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #28

Lubuskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #28

W naszych wędrówkach z Niepodległą, dotarliśmy do zachodnich rubieży Rzeczypospolitej. Czas na województwo lubuskie, które warte jest (wędrowca) zachodu! Ruszamy!

W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:

Dziś wędrujemy po województwie mazowieckim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.

Powstanie Kościuszkowskie 1794 r.

  • Drezdenko – pomnik Tadeusza Kościuszki.

Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie

Herb Księstwa Warszawskiego

  • Międzyrzecz – wchodził w skład departamentu poznańskiego Księstwa Warszawskiego (w latach 1807-1815).
  • Wschowa – wchodziła w skład departamentu poznańskiego Księstwa Warszawskiego (w latach 1807-1815).

Powstanie listopadowe

  • Drezdenko – przez miasto przechodzili do Francji żołnierze Wojska Polskiego po klęsce Powstania Listopadowego.

Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922

  • Babimost – podczas walk Powstania Wielkopolskiego, Babimost został czasowo zajęty przez oddział Jana Kudlińskiego. Następnie wraz z Kargową i Kopanicą stał się rejonem intensywnych walk w dniach 11–12 II 1919 r. Babimost nie znalazł się na terytorium II RP, ale działało tam żywe środowisko Związku Polaków w Niemczech. W Babimoście warto odwiedzić Izbę Pamiątek Regionalnych.
  • Gorzów Wielkopolski – Dawniej nosił nazwę Landsberg. Pierwszym po 1945 r. prezydentem miasta był Piotr Wysocki – uczestnik Powstania Wielkopolskiego, oficer WP w 70 pp, pochowany na cmentarzu w Gorzowie Wlkp.
  • Nowe Kramsko – w nocy z 2/3 II 1919 r. trwały tu walki powstańców wielkopolskich z Niemcami. We wsi znajduje się kamień upamiętniających poległych.
  • Wschowa – toczyły się tam walki Powstania Wielkopolskiego na zachodnich rubieżach regionu.

Lubuskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #28 – Kliknij i pobierz powyższy wpis w formie wygodnej tabelki!

Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!

Mazowieckie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #27

Mazowieckie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #27

Dotraliśmy w naszych wędrówkach do województwa mazowieckiego i najważniejszego dla współczesnej państwowości Polski miasta – Warszawy. Tu czeka na nas oczywiście moc pamiątek z przeszłości. A więc wyruszajmy!

W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:

Dziś wędrujemy po województwie mazowieckim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.

Konferderacja Barska

  • Warka – Muzeum Kazimierza Pułaskiego.

Wojna w obronie Konstytucji 3 maja

Stanisław Małachowski

  • Warszawa, Zamek Królewski – miejsce uchwalenia Konstytucji 3 Maja.
  • Warszawa, Bazylika Archikatedralna – w katedrze św. Jana znajduje się pomnik ku czci Stanisława Małachowskiego, marszałka Sejmu Czteroletniego.
  • Warszawa, Zamek Ujazdowski – tutaj znajdują się koszary X Regimentu Koronnego Pieszego, szefostwa Działyńskich.

Powstanie kościuszkowskie 1794 r.

gen. Józef Zajączek

  • Gołków – miejsce bitwy dywizji gen. Zajączka w dniu 10 VII 1794 r.
  • Maciejowice – Muzeum Tadeusza Kościuszki.
  • Warszawa, Krzyż Rzezi Pragi – Na rogu ulicy Jagiellońskiej i Alei Solidarności znajduje się krzyż, upamiętniający tzw. Rzeź Pragi, do której doszło  4 XI 1794 r.
  • Warszawa, Cmentarz Kamionkowski – na Cmentarzu Kamionkowskim znajduje się mogiła gen. Jakuba Jasińskiego i Tadeusza Korsaka poległych podczas obrony Pragi.

Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie

Książę Józef Poniatowski

  • Raszyn – Miejsce bitwy z 19 IV 1809 r. Znajduje się tu kapliczka, przy której zmarł płk. Cyprian Godebski – jego grobowiec znajduje się na cmentarzu powązkowskim w Warszawie. Warto odwiedzić mogiły poległych żołnierzy, kościół oraz groblę falencka.
  • Opinogóra – Muzeum Romantyzmu – znajdują się tu m.in. pamiątki po gen. Wincentym Krasińskim i jego synu Zygmuncie, autorze „Nie-Boskiej komedii”.
  • Warszawa, Koszary Mirowskie – miejsce formowania 1 Pułku Szwoleżerów Gwardii.
  • Warszawa, Pałac Czapskich – miejsce spotkań Towarzystwa Przyjaciół Ojczyzny.
  • Warszawa, Pałac pod Blachą – siedziba księcia Józefa Poniatowskiego.
  • Warszawa, Cmentarz Powązkowski – na Cmentarzu Powązkowskim znajduje się nagrobek ppłk. Jana Riedla.

Powstanie ogólnonarodowe 1846-1848

  • Siedlce – na skrzyżowaniu ulic Świętojańskiej i Sienkiewicza stoi krzyż upamiętniający miejsce stracenia Pantaleona Potockiego – organizatora powstania 1846 r. oraz dowódcy ataku na koszary rosyjskie.

Powstanie listopadowe

gen. Ludwik Kicki

  • Dobre – miejsce bitwy z wojskami rosyjskimi w dniu17 II 1831 r.
  • Iganie – w miejscu bitwy z 10 IV 1831 r. znajduje się pomnik. W Nowych Iganiach znajduje się także mogiła kpt. Hipolita Stokowskiego z Pułku Grenadierów Gwardii poległego w bitwie z wojskami rosyjskimi.
  • Kruki – grób gen. Ludwika Kickiego, poległego w szarży jazdy podczas bitwy pod Ostrołęką.
  • Mienia – mogiła Powstańców z 1831 r.
  • Warszawa, Olszynka Grochowska – mauzoleum na polu bitwy stoczonej w dniu 25 II 1831 r.
  • Ostrołęka – mauzoleum poległych w bitwie z wojskami rosyjskimi stoczonej 26 V 1831 r. W Ostrołęce warto odwiedzić także Muzeum Kultury Kurpiowskiej, z którego dowiemy się więcej o bitwie pod Ostrołęką.

W. Kossak – Generał Józef Sowiński na szańcach Woli

  • Warszawa, Park Józefa Sowińskiego – pomnik gen. Józefa Sowińskiego w miejscu Reduty nr 56. Tablica pamiątkowa na kościele św. Wawrzyńca.
  • Warszawa, Reduta Ordona – kamień upamiętniający Redutę nr 54, zwaną „Redutą Ordona”.
  • Warka – kamień Pamiątkowy w miejscu urodzenia Piotra Wysockiego.
  • Warszawa, Pałac Gnińskich – w tym gmachu mieści się Muzeum Fryderyka Chopina.
  • Warszawa, Krzyż Powstańczy w Wawrze – krzyż Powstańczy upamiętniający bitwę pod Wawrem mieści się między adresami Płowiecka 83 a Płowiecka 85.

Powstanie styczniowe

o. Honorat Koźmiński

  • Badzanów – pomnik powstańców styczniowych.
  • Bolimów – pomnik i zbiorowa mogiła powstańców.
  • Dobre – zbiorowa mogiła powstańców.
  • Ligowo – Zbiorowa mogiła powstańców.
  • Liw – zbrojownia na Zamku, w której obejrzeć można kolekcję broni palnej z XVIII–XX w.
  • Kamieńczyk – zbiorowa mogiła powstańców.
  • Puszcza Kampinoska, Sosna Powstańców – we wsi Górki w Puszczy Kampinoskiej znajduje się Sosna Powstańców.
  • Nagoszewo – Pomnik i zbiorowa mogiła powstańców.
  • Nowe Miasto nad Pilicą – muzeum błogosławionego o. Honorata Koźmińskiego.
  • Ostrów Mazowiecka – zbiorowa mogiła powstańców.
  • Siedlce – pomnik ku czci powstańców styczniowych
  • Sokołów Podlaski – pomnik ku czci ks. Stanisława Brzózki i Franciszka Wilczyńskiego.
  • Świedziebno – pomnik Stefana Gniazdowskiego.

Romuald Traugutt

  • Warszawa, Cmentarz Powązkowski – grób „Pięciu poległych” na Cmentarzu Powązkowskim.
  • Warszawa, Park Romualda Traugutta – krzyż i pamiątkowy kamień poświęcony Romualdowi Trauguttowi.
  • Warszawa, Wieżyca Mostu Poniatowskiego – tablica na wieżycy Mostu Poniatowskiego,  w miejscu domu Traugutta, ufundowana przez 1 Kompanię Kadrową w 1921 r.
  • Warszawa, ul. Książęca – tablica na plebanii przy ul. Książęcej, w miejscu, gdzie obradował rząd narodowy.
  • Węgrów – pamiątkowy kamień w miejscu bitwy stoczonej 3 II 1863 r.

Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922

gen. Felicjan Sławoj Składkowski

  • Gąbin – Muzeum ziemi Gąbińskiej im. Felicjana Sławoj-Składkowskiego.
  • Milanówek – Muzeum Rzeźby Jana Szczepkowskiego, który wykonał m.in. projekty sarkofagów Józefa Piłsudskiego do katedry wawelskiej.
  • Mińsk Mazowiecki – Muzeum 7. Pułku Ułanów Lubelskich.
  • Rembertów – Kamień Pamiątkowy w miejscu ćwiczeń Polskiej Organizacji Wojskowej w kwietniu 1917 r.
  • Płock – Muzeum Mazowieckie, a w nim zbiory secesji oraz odrodzenia Rzeczypospolitej i obrony Płocka w 1920 r.
  • Warszawa – Muzeum Warszawy i Muzeum Wojska Polskiego.

Kultura i nauka Niepodległej

Oskar Kolberg

  • Przysucha – Muzeum im. Oskara Kolberga.
  • Warszawa –  Muzeum Andrzeja Struga, Muzeum Adwokatury Polskiej, Muzeum Niepodległości X Pawilonu w Cytadeli, Muzeum Historii Ruchu Ludowego, Muzeum Historii Spółdzielczości, Muzeum Kolejnictwa, Muzeum Literatury, Muzeum Marii Curie-Skłodowskiej, Muzeum Miar, Muzeum Ignacego Jana Paderewskiego i Wychodźstwa Polskiego w Amercye, Muzeum Zamku i Szpitala Ujazdowskiego, Muzeum Żydów Polskich, Muzeum Etnograficzne.

Mazowieckie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #27 – Kliknij i pobierz powyższy wpis w formie wygodnej tabelki!

Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!

Odzyskanie Niepodległości w Małopolsce – Wędrówki po Niepodległej #26

Odzyskanie Niepodległości w Małopolsce – Wędrówki po Niepodległej #26

Kraków to nie tylko Miasto Królów Polskich, ale także ważne miejsce na mapie odzyskiwania przez Polskę Niepodległości. Kraków proklamował niepodległość już 31 X 1918 roku i to właśnie tutaj spoczął na wieczną wartę Marszałek Józef Piłsudski.

Wędrowaliśmy już przez Małopolskę śladami:

Tym razem szukamy w Małopolsce śladów odzyskiwania Niepodległości i odradzania się Rzeczypospolitej!

Kraków

Poczty sztandarowe ZHR w Katedrze Wawelskiej

  • Katedra Wawelska – sarkofag Józefa Piłsudskiego pod Wieżą Srebrnych Dzwonów.
  • Wieża Ratuszowa – tablica upamiętniająca oswobodzenie Krakowa spod władzy zaborczej 31 X 1918.
  • Plac Niepodległości w Podgórzu – tablica upamiętniająca odzyskanie wolności 31 X 1918.

Województwo małopolskie

  • Nawojowa Góra – Pomnik Niepodległości w Krzeszowicach, przy drodze 79.
  • Nowy Sącz – Grób Nieznanego Żołnierza z 1920 r. na cmentarzu komunalnym.
  • Tarnów –  pomnik 5. Pułku Strzelców Konnych w Alei Matki Bożej Fatimskiej.

Śladem powstania listopadowego, styczniowego czy Legionów? Jak wędrować po Polsce w Roku Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i poznaj inne propozycje niepodległościowych tras!

Trasę wędrówki opracował W. Hausner.

Ilustracją do tekstu jest zdjęcie warty honorowej w Katedrze Wawelskiej podczas Złazu Instruktorskiego, który odbył się w październiku 2017 roku w Krakowie.

Opolskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #25

Opolskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #25

Wędrujemy z Niepodległą po województwie opolskim! Tutaj mniej śladów do odkrycia, ale jakże ważnych – przede wszystkim Góra św. Anny, czyli miejsce najważniejszej bitwy III Powstania śląskiego.

W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:

Dziś wędrujemy po województwie opolskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.

Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922

Powstańscy śląscy 1921

  • Głubczyce – Muzeum Powiatowe Ziemi Głubczyckiej – dział dotyczący Odrodzenia Rzeczypospolitej w 1918 r.
  • Góra Św. Anny – Muzeum Czynu Powstańczego i Mauzoleum w miejscu największej bitwy podczas III Powstania Śląskiego.
  • Opole – Muzeum Śląska Opolskiego.

Opolskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #25 – Kliknij i pobierz powyższy wpis w formie wygodnej tabelki!

Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!

Lwowskie harcerstwo w walkach o Niepodległą – Artykuł historyczny #4

Lwowskie harcerstwo w walkach o Niepodległą – Artykuł historyczny #4

Lwów to kolebka polskiego harcerstwa, choć samo miasto nie leży już w granicach Rzeczypospolitej. Ale to właśnie tutaj pierwsze drużyny harcerskie zakładali Andrzej Małkowski i Olga Drahonowska. O udziale harcerstwa w walkach o Lwów w latach 1918-1919 pisze Mariusz Patelski.

Ze względu na wysokie walory moralne oraz zdyscyplinowanie, harcerkom często powierzano pilnowanie magazynów wojskowych z wszelkimi niezbędnymi dobrami, których zaczęło brakować w wygłodniałym, odciętym od świata mieście. Z powyższych powodów i nieprzypadkowo harcerce Helenie Łączkowskiej powierzono magazyn aprowizacyjny, w którym znajdowały się… zapasy koniaku używanego wówczas przy leczeniu grypy. 

To fragment artykułu Mariusza Patelskiego pt. Harcerze w walkach o Lwów i Małopolskę wschodnią [kliknij na tytuł, aby przeczytać całość]. Autor opisuje w nim udział harcerek i harcerzy, w tym również tzw. Orląt Lwowskich w walce o miasto:

Pośród szeregu pobojowisk lwowskich, które urosły do rangi symbolicznej, zwłaszcza jedno jest szczególnie związane z udziałem harcerzy. 3 XI 1918 r. garstka młodzieży, stanowiąca obsadę stacji radiotelegraficznej w Kozielnikach pod dow. kpt. Ludwika “Wiktora” Kopcia, stawiła opór przybyłemu z Czerniowiec doborowemu oddziałowi Ukraińskich Strzelców Siczowych, w sile ok. 600 żołnierzy (była to opisana powyżej stacja, do której harcerze dostarczyli benzynę). Walka trwała przez dwie godziny, a załoga polska poddała się dopiero po zupełnym wyczerpaniu amunicji. Opóźnienie natarcia Ukraińskiego na Lwów od strony południowej,  wynikłe z powodu walk o radiostację w Kozielnikach, miało duże znaczenie strategiczne dla przyszłych walk polsko-ukraińskich. Umożliwiło ono wojskom polskim, w samym Lwowie, opanowanie Dworca Głównego, punktu ważnego dla przyszłej odsieczy.

Szukasz pomysłów na pracę z drużyną w Roku Niepodległej? Wejdź w zakładkę Inspiracje i sprawdź pomysły na wędrówki, niepodległościowe ogniska i gawędy!