Dziś przyszła pora na województwo wielkopolskie. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Powstanie kościuszkowskie 1794
gen Jan Henryk Dąbrowski
WinnaGóra – cała Wielkopolska była terenem walk powstańców i dywizji gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. W Winnej Górze znajduje się muzeum w pałacu – miejscu zamieszkania i pochówku generała.
StrzelceWielkie – nagrobek Hiacynta Wyssogota-Zakrzewskiego, pełnomocnika na Wielkopolskę Naczelnika Tadeusza Kościuszki w Powstaniu 1794 r.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
gen. Józef Zajączek
Niegolewo – pomnik ku czci poległych pod Somosierrą.
Opatówek – w 1826 roku został pochowany tutaj gen. Józef Zajączek, dowódca dywizji i V Korpusu Polskiego, namiestnika Królestwa Polskiego.
Poznań, kościół św. Wojciecha – Znajdują się tu grobowce: Józefa Wybickiego – współtwórcy Legionów Polskich we Włoszech; gen. Amilkara Kosińskiego; Andrzeja Niegolewskiego – bohatera spod Somosierry; gen. Michała Sokolnickiego.
Królewstwo Polskie i Wielkie Księstwo Poznańskie
Fryderyk Chopin
Antonin – w pałacyku myśliwskim Radziwiłłów gościł Fryderyk Chopin w drodze do Paryża i dawał tu koncerty. Zatrzymał się tu w drodze na emigrację Stefan Garczyński. Na podstawie jego opowiadania, jako adiutanta (podtytuł wiersza), Adam Mickiewicz napisał Redutę Ordona.
Piła – miejsce urodzenia Stanisława Staszica. Znajduje się tutaj muzeum jego imienia.
Powstanie listopadowe
Emilia Szczaniecka
Michorzewo – przy kościele znajduje się nagrobek Emilii Szczanieckiej – organizatorki służby sanitarnej w Warszawie podczas powstania
Powstanie wielkopolskie 1848
Poznań – utworzenie Komitetu Narodowego, czyli rządu powstańczego.
KsiążWielkopolski – kurhan i krzyż powstańców..
Miłosław – nagrobek na bratniej mogile powstańców, figura św. Wawrzyńca na zbiorowej mogile powstańców.
Sokołów – na cmentarzu grób nieznanego powstańca, krzyż na zbiorowej mogile powstańców.
Rogalin – bitwy i potyczki powstańców z wojskami pruskimi.
Rogalinek – bitwy i potyczki powstańców z wojskami pruskimi.
Doktorów – bitwy i potyczki powstańców z wojskami pruskimi.
Kcynie – bitwy i potyczki powstańców z wojskami pruskimi.
Żnin – bitwy i potyczki powstańców z wojskami pruskimi.
Bardo – bitwy i potyczki powstańców z wojskami pruskimi.
Bąblin – mogiła mjr. Mikołaja Dobrzyckiego na miejscowym cmentarzu.
Gostyń – tablica ku czci powstańców na murze kościelnym.
GrodziskWielkopolski – muzeum Ziemi Grodziskiej, gdzie znajduje się m.in. Panorama bitwy z Prusakami.
Kleczew – zbiorowa mogiła powstańców.
KoźminWielkopolski – mogiła Józefa Kaniewskiego na miejscowym cmentarzu.
Łabiszyn – zbiorowa mogiła powstańców na miejscowym cmentarzu.
Rożnów – tablica pamiątkowa ku czci Józefa Konstantego Krzewskiego na miejscowym kościele.
Starygród – na cmentarzu znajduje się mogiła kpt. Jakuba Hanna.
Śrem – grobowiec powstańców na cmentarzu.
Trzemeszno – zbiorowa mogiła powstańców; nagrobek Franciszka Kubiaka.
Wałków – mogiła powstańców.
Września – pomnik ku czci powstańców przy szosie do Gniezna, na cmentarzu zbiorowa mogiła powstańców.
Powstanie styczniowe 1863-1865
Edmund Taczanowski
Biskupice – miejsce urodzenia gen. Edmunda Taczanowskiego.
Brdów – pomnik Karola Libelta i mogiła 70-ciu powstańców.
Broniszewo – mogiła Józefa Wiklińskiego poległego w potyczce pod Nową Wsią, gdzie został rozbity oddział dyktatora powstania gen. Ludwika Mierosławskiego.
Buk – nagrobek Władysława Niegolewskiego, powstańczego burmistrza miasta Koło.
Dobrosław – miejsce bitwy stoczonej 2 III 1863 r. oraz zbiorowa mogiła powstańców z oddziału Kazimierza Mileęckiego i Antoniego Garczyńskiego.
Grabowa – miejsce bitwy stoczonej w dniu 30 V 1863 r. oraz zbiorowe mogiły powstańców oddziału płk. Edmunda Calliera.
Grochowy – miejsce bitwy stoczonej w dniu 30 V 1863 r. oraz zbiorowe mogiły powstańców oddziału płk. Edmunda Calliera.
Grodziec – miejsce bitwy stoczonej w dniu 30 V 1863 r. oraz zbiorowe mogiły powstańców oddziału płk. Edmunda Calliera.
Ignacewo – miejsce bitwy stoczonej 11 V 1863 r. oraz pomnik na zbiorowej mogile powstańców z oddziału Edmunda Taczanowskiego.
Kalisz – nagrobek Antoniego Frejtaga, oficera wojsk powstańczych.
KazimierzBiskupi – zbiorowa mogiła powstańców.
Kleczew – miejsce bitwy stoczonej 10 VI 1863 r. i zbiorowa mogiła powstańców z oddziału płk. Edmunda Calliera i Wincentego Raczkowskiego.
Ślesin – miejsce bitwy stoczonej 22 III 1863 r. oraz zbiorowa mogiła powstańców oddziału Kazimierza Mielęckiego. Mogiła Celestyna Milewskiego, poległego w bitwie pod Nową Wsią.
Konin – mogiła oo. Maksymiliana Terejwo, kapelana oddziałów powstańczych gen. Edmunda Taczanowskiego.
Marian Langiewicz
Krotoszyn – miejsce urodzenia gen. Mariana Langiewicza, dyktatora Powstania Styczniowego.
Lądek – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
Licheń – nagrobek Witolda Turno, dowódcy oddziału w partii Taczanowskiego.
Poznań, cmentarz Zasłużonych Wielkopolan – Nagrobek Stefana Mizerskiego.
Pyzdry – pomnik na zbiorowej mogile powstańców 1863 r. Ochotnicy gromadzili się we wschodniej Wielkopolsce, skąd przedzierali się przez kordon graniczny do zaboru rosyjskiego i walczyli m.in. w bitwach pod Ignacewem, Pyzdrami, Dobrosłowem.
Rożnowa – miejsce bitwy stoczonej 8 V 1863 r. oraz zbiorowa mogiła powstańców oddziału Edmunda Taczanowskiego.
Sadlno – zbiorowa mogiła powstańców z oddziału Ludwika Mierosławskiego i Kazimierza Milęckiego poległych 21 II 1863 r. pod Nową Wsią.
Trzemeszno – duża grupa gimnazjalistów poszła do Królestwa do Powstania, na cmentarzu mogiły: Łukasza Ciesielskiego i Karola Frankenberga.
Mieczownica – mogiła zbiorowa powstańców na cmentarzu.
Przed I wojną światową
Uczestnicy strajku szkolnego we Wrześni
Jaracz – Muzeum Młynarstwa.
Kórnik – Biblioteka Kórnicka, a w niej kolekcja dzieł piśmiennictwa polskiego w XIX w.
Opatówek – Muzeum Historii Przemysłu.
Wolsztyn – Muzeum Regionalne.
Września – Miejsce strajku szkolnego w 1901 r. Znajduje się tu Muzeum Regionalne im. Dzieci Wrzesińskich.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922
Jędrzej Moraczewski
Mogilno – miejsce urodzenia Jędrzeja Moraczewskiego, pierwszego premiera rządu Niepodległej Polski (w latach 1918–1919). Proboszczem Mogilna był
ks. Piotr Wawrzyniak, działacz społeczny i gospodarczy. Warto odwiedzić także Muzeum Ziemi Mogileńskiej.
Czarnków – Muzeum Ziemi Czarnkowskiej, gdzie znajduje się dział Powstania Wielkopolskiego.
Grabonóg – Muzeum im. bł. Edmunda Bojanowskiego.
Kalisz – Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej (dział XVIII–XX w.).
Nakłonad Notecią – Muzeum Ziemi Krajeńskiej.
Odolanów – Muzeum Regionalne, a w nim zbiory z okresu Powstania Wielkopolskiego.
Ostrów Wielkopolski – Muzeum Miejskie, a w nim dział Powstania Wielkopolskiego.
Poznań – Wielkopolskie Muzeum Wojskowe – największe zbiory militariów z okresu walk o niepodległość); Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodległościowych; Muzeum Powstania Wielkopolskiego; Muzeum Historii Miasta Poznania (XVIII–XX w.); Muzeum Kazimiery Iłłakowiczówny.
Arkady Fiedler
Puszczykowo – Muzeum Arkadego Fiedlera, działacza skautowego i podróżnika.
Szczypiorno – Miejsce obozu, w którym w latach 1917-1918 więzieni byli Legioniści. To tam powstała gra nazywana „szczypiorniakiem”, czyli piła ręczna.
Szreniawa – Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu.
Złotów – Muzeum Ziemi Złotowskiej.
Wolsztyn – Muzeum Marcina Rożka.
Międzychód – w 1919 r. przyznany Polsce na mocy Traktatu Wersalskiego i zajęty w 1920 r. przez Wojsko Polskie.
Zbąszyń – w 1919 r. przyznany Polsce na mocy Traktatu Wersalskiego i zajęty w 1920 r. przez Wojsko Polskie. Warto odwiedzić także Muzeum Ziemi Zbąszyńskiej.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
Odliczamy czas do wielkiego świętowania 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Jak wyglądało budowanie władzy cywilnej i wojskowej w odrodzonej Rzeczypospolitej po 1918 roku? Zapraszamy na 6. odcinek „Drogi do Niepodległej”!
Nie oglądałeś poprzednich odcinków? Kliknij tutaj i nadrób zaległości!
W naszych niepodległościowych wędrówkach, dotarliśmy na północno-zachodnie krańce Rzeczypospolitej. W województwie zachodniopomorskim odnajdziemy ślady zarówno epoki napoleońskiej, jak i powstania listopadowego oraz odradzania się Niepodległej po 1918 roku.
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie zachodniopomorskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie
Piła – Wałcz – Wieleń – Szczecinek – kampania pomorska Wojska Polskiego w 1807 roku: grupa płk. Garczyńskiego działa w rejonie: Piła – Wałcz – Wieleń – Szczecinek.
Szczecin – Stargard – Szczecinek – Chojnice – trasa przemarszu Legii Północnej z Niemiec do Gdańska w latach 1806–1808, przeformowanych w 5. i 6. Pułk Piechoty.
Słupsk – kampania pomorska Wojska Polskiego w 1807 roku, grupa płk. Sokolnickiego działa w rejonie Słupska.
Powstanie listopadowe
Brodnica – 5 października 1831 r. granicę pruską pod Brodnicą przekracza Armia Polska, a wraz z nią członkowie Sejmu i Rządu, aby nie kapitulować przed carem. Rozbrojeni, wędrują przez Pomorze Zachodnie oraz Niemcy na emigrację we Francji.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922
Gryfice – muzeum Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej. Takie koleje były powszechnym środkiem transportu na obszarze II RP.
RzekaNoteć – najdalszy północny zasięg Powstania Wielkopolskiego sięgał linii rzeki Noteć.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
Właśnie mijają 74 lata od wybicia godziny „W”, czyli początku Powstania Warszawskiego. Jak co roku, harcerze ZHR wzięli udział w rocznicowych obchodach w całej Polsce.
12 LDW „Sprzysiężenie” wraz z 105-letnim Powstańcem Warszawskim Kazimierzem Klimczakiem ps. Szron.
ZHR w Bydgoszczy pamięta!
1 MDH „Szturm” podczas obchodów w Mińsku Mazowieckim.
Samodzielny Bałtowski Zastęp Harcerek „Źróďło” w Akcji „W”.
8 Siedlecka Drużyna Harcerek „Ventus” im. hm. RP Jadwigi Falkowskiej „Jagii”. Choć druhny nie są z Warszawy, rano wsiadły do pociągu, by wziąć udział w obchodach 74. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Druhny udały się na marsz oraz na koncert (nie) zakazanych piosenek.: „Jesteśmy dumne z Polaków, którzy zginęli podczas Powstania Warszawskiego i chcemy im podziękować, że dzięki nim żyjemy w wolnym kraju!”
26. Wileński Szczep Harcerski im. 13 Pułku Ułanów Wileńskich 1 sierpnia pełnił służbę (sprzątanie terenu) w Zułowie – miejscu narodzin Marszałka Józefa Piłsudskiego. W godzinę „W” podczas uroczystego apelu wciągnięto na maszt polską flagę, a potem odśpiewano hymn Polski i harcerski.
Wędrownicy ze Szczepu 16 WDHiGZ w miejscu barykady na skrzyżowaniu Al. Jerozolimskich i Kruczej oraz na Wilanowie, podczas uruchamiania syreny na godz. W.
Szczep 1 Pionkowskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych „Czarna Jedynka” podczas Godziny „W”. Pionki to zaplecze, w którym w czasie II wojny światowej, także na potrzeby Powstania Warszawskiego, produkowano elementy broni i „szabrowano proch” w Państwowej Wytwórni Prochu. 8 sierpnia 1944 r. Niemcy na terenie wytwórni rozstrzelali 8 żołnierzy AK z siatki konspiracyjnej, która wynosiła broń dla Powstańców. A po Powstaniu wielu mieszkańców Warszawy znalazło tu i w okolicy schronienie.
„Pałacyk Michla, Żytnia, Wola…” – to jedna z najbardziej znanych piosenek powstańczych. Inne pieśni patriotyczne znajdziesz w wydanym z okazji 100-lecia Niepodległości Śpiewniku Pieśni Niepodległej. Pobierz i korzystaj z niego podczas niepodległościowych gawęd i ognisk!
Poznając Niepodległą, zawędrowaliśmy do województwa małopolskiego. A tam oczywiście Kraków, czyli dawna stolica Polaków, ale nie tylko. Przez Małopolskę biegły szlaki konfederatów barskich, powstańców kościuszkowskich, ale i Legionów. Ruszajmy!
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie małopolskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Konfederacja barska
Izby, Muszynka, Blechanarka, Konieczna, Jawor – okopy konfederatów barskich (powiat gorlicki i nowosądecki).
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
Kraków – 8 V 1791 r. w dniu imienin króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, po procesji św. Stanisława, w salach na piętrze położonych w Sukiennicach, odbyło się prawykonanie „Poloneza 3 Maja” (zob. Koncert Jankiela).
Powstanie Kościuszkowskie 1794
W. Kossak, J.Styka – Kościuszko na koniu
Kraków – Tablica na ratuszu na Rynku Głównym upamiętnia złożoną tam przysięgę Tadeusza Kościuszki. To przy niej 18 X 1919 r., w święto zjednoczenia Wojska Polskiego, odbyło się spotkanie „trzech Józefów”, generałów: Piłsudskiego, Hallera i Dowbor-Muśnickiego.
Racławice – miejsce zwycięskiej bitwy stoczonej w dniu 4 IV 1794 r. W Racławicach znajduje się także kopiec Kościuszki.
Słomniki, Bosutów, Igołomnia – miejsce formowania wojsk powstańczych podczas Powstania Kościuszkowskiego.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
Bertel Thordvaldsen
Kraków – wkroczenie Wojska Polskiego do Krakowa. W katedrze wawelskiej znajduje się sarkofag ks. J. Poniatowskiego oraz kpt. Włodzimierza Potockiego (dowódcy 1 kompanii artylerii konnej) dłuta Bertela Thordwaldsena.
Powstanie styczniowe
PieskowaSkała – miejsce bitwy gen. Mariana Langiewicza 4 III 1863 r.
Odrodzenie Rzeczypospolitej
Przemarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej przez Kielce
Kraków – ul. Oleandry. Miejsce formowania I Kompanii Kadrowej w dniach 3–6 VIII 1914 r.
Kraków – ratusz na Rynku Głównym. Tablica na wieży ratusza upamiętnia zajęcie odwachu (wartowni) przez oddział Wojska Polskiego 31 X 1918 r. Podobna tablica znajduje się na Podgórzu.
Michałowice – miejsce wyłamania słupów granicznych przez I Kompanię Kadrową w dniu 6 sierpnia 1914 r.
Kraków – szlak bojowy I Kompanii Kadrowej z Krakowa do Kielc.
Kęty – miejsce stacjonowania I Brygady Legionów w dniach od 15 Ido 28 II 1915 r.
Łowczówek, Limanowa, Marcinkowice – szlak bojowy I Brygady Legionów podczas kampanii zimowej 1914 roku. W Łowczówku znajduje się też cmentarz legionowy.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
Wraz z Wielkopolską Chorągwią Harcerek „Jutrzenka” wędrujemy po Wielkopolsce szlakiem cech wielkich Polaków! Sprawdziliśmy już, co oznacza dla Wielkopolan pracowitość, ambicja, kreatywność, zaradność i solidność. Czas na ostatnią odsłonę – jak Wielkopolanie dbali o tradycję i więzi rodzinne?
– Patriotyzm, ambicja, kreatywność, zaradność, gospodarność, solidność, dbałość o tradycję i więzi rodzinne – to część naszej obrzędowości. Na swojej harcerskiej drodze staramy się rozwijać te cechy, gdyż chcemy, by po nich nas, czyli Wielkopolanki, można było rozpoznać – tłumaczy phm. Małgorzata Popadiuk, wicekomendantka Wielkopolskiej Chorągwi Harcerek „Jutrzenka”. Wędrowaliśmy już po Wielkopolsce szlakiempracowitości,ambicji,kreatywności, zaradności,gospodarności i solidności. A jak przejawiała się dbałość o tradycję i więzy rodzinne Wielkopolan?
DBAŁOŚĆ O TRADYCJĘ I WIĘZI RODZINNE:
gen. Stanisław Taczak
Stanisław Taczak,
Albin Węgierski,
Franciszek Ratajczak,
Izabela Drwęska,
Maria Szembekowa
Maria Szembekowa,
generałowa Barbara Dąbrowska,
1806 r. – powstanie wielkopolskie,
11 listopada 1918 – Polak nadburmistrzem Poznania,
Henryk Sienkiewcz
Przemowa Jarogniewa Drwęskiego 11.12.1916 r. w czasie uroczystości żałobnej po śmierci Henryka Sienkiewicza w teatrze Polskim – mowa „na zgon Sienkiewicza” (28.11.1916 odbyła się msza żałobna);
Szamotuły – zespół zamkowy – pałac Górków (przebudowywany w XIX wieku), budynek dawnego tzw. Ogniska (siedziba wielu instytucji kulturalnych w przeszłości);
Rawicz – ważny ośrodek przemysłowy w XIX wieku, na ziemi rawickiej gościli Adam Mickiewicz i Stefan Bobrowski;
Leszno – ośrodek wydawniczy i kulturalny w XVIII i XIX wieku, miasto pokojowego współistnienia wielu wyznań.
Jak skorzystać z tych podpowiedzi?
Droga druhno drużynowa! Oddajemy do Twojej dyspozycji listę inspiracji uporządkowanych według jutrzenkowych cech. Inspiracjami są osoby, wydarzenia, miejsca związane z wielkopolską walką o niepodległość od upadku I Rzeczypospolitej, aż do pamiętnego roku 1918. Może to pomysł na biwak? A może na gawędę? Może o czymś nie wiedziałaś, a chciałabyś zgłębić tę tajemnicę wraz z drużyną? Realizując program “Skry Niepodległości” poszukuj, badaj, poznawaj – czy to z naszymi inspiracjami, czy dodając swoje. Do dzieła!
Wędrówka, ognisko czy gawęda? Wejdź w zakładkę Inspiracje i szukaj kolejnych podpowiedzi na realizowanie programu „Skry Niepodległości”!
Wykorzystany portret Henryka Sienkiewicza to drzeworyt sztorcowy Aleksandra Regulskiego wg rysunku Józefa Buchbindera (1884).
![Droga do Niepodległej [odc. 6]](https://niepodlegla.zhr.pl/wp-content/uploads/2017/09/DSC_9103-1080x675.jpg)
