lip 1, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Tak zwane Ziemie Odzyskane zostały przyłączone do Rzeczpospolitej dopiero po II wojnie światowej. Czy odnajdziemy tam zatem niepodległościowe ślady? Zobaczcie sami! W wędrówkę po Szczecinie zabiera nas Rafał Zommer.
- Kościół św. Jana Chrzciciela
Od końca XIX w. jedyna parafia katolicka w mieście w której ogniskowało się życie szczecińskiej Polonii. Wewnątrz tablica poświęcona poległym parafianom w I wojnie światowej. Na 112 nazwisk jest 40 polskich. Zginęli za obcą sprawę. Wielu z tych, którzy przeżyli, dzięki doświadczeniu wyniesionemu z armii niemieckiej, wzięło później udział w Powstaniu Wielkopolskim i wojnie polsko – bolszewickiej.
Kościół św. Jana Chrzciciela
Tablica poświęcona poległym parafianom
- Kopiec Napoleona z resztkami pomnika
Usypany ku czci Cesarza Napoleona I 15 VIII 1807 r. na dzień jego urodzin. Stąd międzyinnymi wojska francuskie po opanowaniu Twierdzy Szczecin pomaszerowały do Wielkopolski i dalej na Warszawę, gdzie Napoleon z dawnych ziem II i III zaboru pruskiego utworzył Księstwo Warszawskie dając Polakom namiastkę niepodległości.
Kopiec Napoleona
- Cmentarz Centralny – Pominik Sybiraków, grób gen. bryg. Aleksandra Litwinowicza i Pomnik Katyński
Pomnik Sybiraków – pamięci Polaków wywożonych na katorgę począwszy od Konfederacji Barskiej 1768 r. Półksiężyc, gwiazda Dawida i krzyż prawosławny podkreślają wielonarodowy i wielokulturowy charakter dawnej Rzeczypospolitej. Grób gen. bryg. Aleksandra Litwinowicza, jedynego uczestnika I Kadrowej Kompanii Strzelców, który został pochowany na szczecińskiej ziemi. Pomnik Katyński, poświęcony oficerom, członkom tych rodzin, które po 1945 r. przybyły do Szczecina. Istotna część pomordowanych, to uczestnicy walk o niepodległość lat 1914 – 1921, kawalerowie orderu Virtuti Militari.
Grób gen. bryg. Aleksandra Litwinowicza
- Pomnik Kornela Ujejskiego
Oryginalny lwowski pomnik poświęcony poecie doby romantyzmu, Kornelowi Ujejskiemu. Przeniesiony ze Lwowa do Szczecina w roku 1956. Niemy świadek bratobójczych walk polsko – ukraińskich o Lwów w listopadzie 1918 r.
Brama Królewska prowadziła dawniej do wnętrza Twierdzy Szczecin w której w 1833 r. więziony był gen. Dezydery Chłapowski, o czym informuje pamiątkowa tablica.
gen. Dezydery Chłapowski
Tablica poświęcona pierwszej polskiej (polonijnej) drużynie harcerskiej „GRYF”, która powstała w 1934 r. w ramach Związku Polaków w Niemczech „RODŁO”.
- Willa przy ulicy Monte Cassino 30
W tym miejscu tuż przed II wojną światową, w latach 1935 – 1939, istniał Konsulat Rzeczpospolitej Polskiej, który animował i wspierał życie Polonii szczecińskiej. Działalność placówki w niemieckim Szczecinie była możliwa dzięki odrodzeniu Rzeczypospolitej w XI 1918 r.
Tablica przypominająca o istnieniu w tym miejscu „Domu Polskiego” i Polskiej Szkoły w latach 1931 – 1934.
- Bazylika Katedralna pod wezwaniem św. Jakuba.
Na północnej ścianie i wewnątrz dwie tablice przypominające o działalności Związku Polaków w Niemczech „RODŁO”. Pierwsza przedstawia 5 Prawd Polaków spod znaku „RODŁA”, druga poświęcona jest niezłomnemu prezesowi Związku Polaków w Niemczech ks. Bolesławowi Domańskiemu.
Bazylika katedralna pod wezwaniem św. Jakuba
Na dużym dziedzińcu znajduje się tablica poświęcona ks. Bolesławowi Domańskiemu.
Z kolei na małym dziedzińcu zamku znajduje się tablica informująca o przejęciu tradycji 12 Pułku Ułanów Podolskich walczącegoo niepodległość w latach 1809 – 1945, którego tradycje przejęła jedna ze szczecińskich jednostek wojskowych.
Tu znajduje się pomnik Józefa Piłsudskiego (1867 – 1935).
O księdzu Bolesławie Domańskim
W szczególny sposób przy tej okazji należy wspomnieć o „Niezłomnym Proboszczu z Zakrzewa, długoletnim prezesie Związku Polaków w Niemczech ks. Bolesławie Domańskim. Zakrzewo leży na pograniczu wielkopolsko – pomorskim. Drużyny które będą obozowały na szeroko pojętym Pojezierzu Drawskim mogą odwiedzić to magiczne miejsce. Mieszkańcy z pietyzmem przechowują pamiątki po „Księdzu Patronie”. Działa tam jedyne w Polsce muzeum poświęcone Związkowi Polaków w Niemczech. Można zobaczyć w oryginale wspaniałe prace przedwojennej polskiej artystki: Janiny Kłopockiej która zaprojektowała min. znak RODŁA. Na przykościelnym cmentarzu pochowany jest „Niezłomny Proboszcz z Zakrzewa”. Polecam również książkę po tym tytułem autorstwa Edmunda Osmańczyka.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje i wybierz swój szlak!
cze 28, 2018 | Aktualności, Idea, Materiały metodyczne
Dywersja, sabotaż albo praca za linią frontu – czym jeszcze trudnili się harcerze w czasie działań militarnych? Poznaj fascynującą historię harcerskich wywiadowców! Szkic gawędy przygotował Wojciech Hausner.
Harcerze m.in. zdobyli plany fabryki amunicji, uszkodzili samoloty w hangarze przy Porcie Wołyńskim, śledzili oddziały niemieckie, dokładnie zbadali sieć kolejową i mosty. Natalia Majewska-Nekraszowa kierowała powstałym w 1919 r. wywiadem z udziałem dziewcząt. Dziewczyny zbierały informacje o ruchach oddziałów bolszewickich w Kijowie i zdobywały urzędowe pieczęcie do wykorzystania przez Polaków przy fałszowaniu dokumentów. Te wszystkie działania były bardzo niebezpieczne. Adam Niwiński został przez bolszewików rozstrzelany w Kijowie za przechowywanie harcerskich dokumentów. Nowak prowadząc działania wywiadowcze w okolicach Perejasławia wpadł w ręce Niemców, był przesłuchiwany pod zarzutem szpiegostwa i cudem uniknął rozstrzelania.
Więcej o harcerskim wkładzie w działania wywiadowcze dowiesz się ze szkicu gawędy „O harcerzach wywiadowcach” przygotowanej przez Wojciecha Hausnera.
Potrzebujesz więcej pomysłów na ogniska i gawędy? Wejdź w zakładkę Inspiracje i czerp z nich pełnymi garściami!
cze 26, 2018 | Aktualności, Idea, Materiały metodyczne
O pokoleniu „kamieni rzucanych na szaniec” mówimy wspominając wydarzenia II wojny światowej. Ale wielu młodych, dzielnych bohaterów polegało także walcząc o przywrócenie Rzeczypospolitej przynależnej jej niepodległości. Polegli z obrazem matek w oczach.
Helena z Zachertów wniosła do rodziny Małkowskich niepodległościowe drogi swoich przodków łącząc je z podobnymi tradycjami rodziny męża. Urodzony w 1888 roku syn Andrzej z cichą dumą obserwował jej organiczną pracę w tajnym nauczaniu polskiego języka, historii i geografii dzieci chłopskich. Jej staraniem na kwietnym klombie przed gankiem dworku w Trębkach zakwitał biały orzeł. Andrzej został twórcą harcerstwa, a potem żołnierzem Legionów, armii kanadyjskiej i „Błękitnej Armii”. Zginął w 1919 roku płynąc z misją od gen. J.Hallera do Polaków w Odessie.
To fragment szkicu gawędy o matkach bohaterów pierwszego pokolenia kamieni rzucanych na szaniec, którzy zginęli w walkach w latach 1914-1921.
Matki bohaterów 1914-1921 – Scenariusz ogniska #3 – pobierz całość scenariusza ogniska wraz propozycjami pieśni i tekstów.
Potrzebujesz więcej pomysłów na ogniska i gawędy? Wejdź w zakładkę Inspiracje i czerp z nich pełnymi garściami!
Scenariusz ogniska opracował W. Hausner.
cze 25, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Przenosimy się w naszych wędrówkach na południowo-zachodnie rubieże Rzeczypospolitej. 18-sta wędrówka szlakiem Niepodległej przebiega przez województwo dolnośląskie, gdzie natrafimy m.in. na ślady Aleksandra Fredry, Wojciecha Korfantego i „Popiołów” Stefana Żeromskiego.
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie dolnośląskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Powstanie Kościuszkowskie
W. Kossak, J. Styka, Kościuszko na koniu (szkic do panoramy, 1893)
- Wrocław – znajduje się tu Panorama Racławicka, czyli muzeum, w którym można oglądać słynny obraz Bitwa pod Racławicami pędzla zespołu malarzy pod kierunkiem Jana Styki i Wojciecha Kossaka.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
- Szczawno Zdrój – W V 1807 r. wracający z Włoch do Polski (szlakiem żółto-niebiesko-żółtym) Pułk Ułanów Legionów Polskich (Legii Polsko-Włoskiej), stacza bitwę z Prusakami między Strugą i Szczawienkiem. Na Czerwonym Wzgórzu k. Szczawna Zdrój znajduje się pomnik, a na cmentarzu w Szczawnie grób Jana Benedykta Łączyńskiego. Bitwa ta została upamiętniona w 42. rozdziale „Popiołów”.
- Wrocław – Na rynku we Wrocławiu stoi pomnik Aleksandra Fredry, oficera ułanów wojsk Księstwa Warszawskiego.
Powstanie styczniowe
- Kłodzko – W twierdzy kłodzkiej więzieni byli powstańcy styczniowi, którzy aresztowani byli przy przekraczaniu granicy z Prus do Królestwa Polskiego.
Przed I wojną światową
- Wrocław – Na uniwersytecie we Wrocławiu studiuje Wojciech Korfanty.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922
Konstanty Skirmunt
- Wałbrzych – W Wałbrzychu znajduje się grób Konstantego Skirmunta – polityka i dyplomaty, od 1914 r. członka Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego, od 1916 r. członka Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny w Rosji, w l. 1917–1919 członka KNP w Paryżu, członka delegacji na konferencję pokojową w Paryżu, w l. 1921–1922 ministra Spraw Zagranicznych, w l. 1922–1934 posła i ambasadora w Londynie.
Kultura i nauka Niepodległej
- Jaworzyna Śląska – W Jaworzynie Śląskiej mieści się Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa.
- Karpacz – W Karpaczu znajduje się Muzeum Sportu i Turystyki.
- Wrocław – We Wrocławiu mieści się Muzeum Poczty i Telekomunikacji, Muzeum Militariów, w którym znajdują się zbiory z XVIII-XX w. oraz Izba Tradycji Wojsk Inżynieryjnych.
Dolnośląskie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #18 – Kliknij i pobierz powyższy wpis w formie wygodnej tabelki!
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie codziennie pojawiają się nowe pomysły na niepodległościowe szlaki i wybierz swoją trasę!
cze 24, 2018 | Aktualności, Idea, Organizacja Harcerek, Wędrówki
Wędrujemy dalej po Wielkopolsce szlakiem cech wielkich Polaków! Jak możemy nauczyć się od nich gospodarności? Wielkopolska Chorągiew Harcerek „Jutrzenka” przygotowała oryginalną listę inspiracji.
– Patriotyzm, ambicja, kreatywność, zaradność, gospodarność, solidność, dbałość o tradycję i więzi rodzinne – to część naszej obrzędowości. Na swojej harcerskiej drodze staramy się rozwijać te cechy, gdyż chcemy, by po nich nas, czyli Wielkopolanki, można było rozpoznać – tłumaczy phm. Małgorzata Popadiuk, wicekomendantka Wielkopolskiej Chorągwi Harcerek „Jutrzenka”. Wędrowaliśmy już po Wielkopolsce szlakiem pracowitości, ambicji, kreatywności i zaradności. A jak przejawiała się gospodarność Wielkopolan?
GOSPODARNOŚĆ:
Seweryn Mielżyński
- Seweryn Mielżyński (muzeum)
- Bł. Edmund Bojanowski, Bł. Maria Karłowska
- Maksymilian Jackowski
- Centralizacja Poznańska
- Kółka rolnicze
- 3-5 grudnia 1918 r. Sejm Dzielnicowy
- Kołaczkowo – dworek Władysława Reymonta
- Russów – dworek Marii Dąbrowskiej
- Lisków (spółdzielczość)
Władysław Reymont
Jak skorzystać z tych podpowiedzi?
Droga druhno drużynowa! Oddajemy do Twojej dyspozycji listę inspiracji uporządkowanych według jutrzenkowych cech. Inspiracjami są osoby, wydarzenia, miejsca związane z wielkopolską walką o niepodległość od upadku I Rzeczypospolitej, aż do pamiętnego roku 1918. Może to pomysł na biwak? A może na gawędę? Może o czymś nie wiedziałaś, a chciałabyś zgłębić tę tajemnicę wraz z drużyną? Realizując program “Skry Niepodległości” poszukuj, badaj, poznawaj – czy to z naszymi inspiracjami, czy dodając swoje. Do dzieła!
Wędrówka, ognisko czy gawęda? Wejdź w zakładkę Inspiracje i szukaj kolejnych podpowiedzi na realizowanie programu „Skry Niepodległości”!
Portret Władysława Reymonta, źródło: Mały słownik pisarzy polskich. Cz. 1 / [aut. Maria Grabowska et al.]. Warszawa 1979 „Wiedza Powszechna”, ISBN 8321400124.
cze 23, 2018 | Aktualności, Idea, Wędrówki
Byliśmy już w okolicach Lublina, Białegostoku, Olsztyna i Gdańska. Teraz czas na wędrówkę szlakiem Niepodległej po województwie podkarpackim! A tam czekają na nas ślady m.in. Marii Konopnickiej!
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Byliśmy już w warmińsko-mazurskim, lubelskim, pomorskim i podlaskim. Dziś wędrujemy po województwie podlaskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Konfederacja barska
- Grab, Czeremcha, Radoszyce – Miejsce okopów konfederatów barskich w Beskidzie Niskim (pow. Jasielski i Krośnieński).
Powstanie kościuszkowskie
Bartosz Głowacki został przedstawiony przez Jana Matejkę z czapką na armacie.
- Tarnobrzeg – W 1904 r. odsłonięto pomnik Bartosza Głowackiego na rynku miasta. W 1898 r., czyli w 50. rocznicę zniesienia pańszczyzny, odbyła się w Tarnobrzegu wielka inscenizacja bitwy pod Racławicami, której skutkiem była decyzja ufundowania pomnika.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
- Rzeszów – W maju i czerwcu 1809 r. zagony wojsk Księstwa warszawskiego zajmują przejściowo miasto.
Powstanie listopadowe
- Tarnobrzeg – Przez miasto przeszły oddziały korpusu gen. Ramorino, który po klęsce Powstania złożył broń w Austrii.
Powstanie styczniowe
- Granica zaboru austriacko-rosyjskiego – Przez granicę rosyjsko-austriacką do Powstania Styczniowego przenikali liczni ochotnicy z Galicji i przemycano broń oraz zaopatrzenie dla oddziałów powstańczych.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918–1922
- Przemyśl – W XI 1918 r. miasto zostało odbite przez Wojsko Polskie i stało się bazą wypadową dla odsieczy Lwowa. Walki polsko-ukraińskie toczą się na południe od Przemyśla, w rejonie Niżankowicz, Chyrowa i Ustrzyk Dolnych.
Kultura i nauka Niepodległej
- Żarnowiec – W Żarnowcu znajduje się muzeum Marii Konopnickiej, pisarki i poetki, m.in. autorski Roty oraz Już Lipa roztula…
Maria Konopnicka
Podkarpackie Inspiracje – Wędrówki po Niepodległej #16 – Kliknij i pobierz powyższy wpis w formie wygodnej tabelki!
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie codziennie pojawiają się nowe pomysły na niepodległościowe szlaki i wybierz swoją trasę!
