Odliczamy czas do wielkiego świętowania 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Jak wyglądało budowanie władzy cywilnej i wojskowej w odrodzonej Rzeczypospolitej po 1918 roku? Zapraszamy na 6. odcinek „Drogi do Niepodległej”!
Nie oglądałeś poprzednich odcinków? Kliknij tutaj i nadrób zaległości!
W naszych niepodległościowych wędrówkach, dotarliśmy na północno-zachodnie krańce Rzeczypospolitej. W województwie zachodniopomorskim odnajdziemy ślady zarówno epoki napoleońskiej, jak i powstania listopadowego oraz odradzania się Niepodległej po 1918 roku.
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie zachodniopomorskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Epoka Napoleońska i Księstwo Warszawskie
Piła – Wałcz – Wieleń – Szczecinek – kampania pomorska Wojska Polskiego w 1807 roku: grupa płk. Garczyńskiego działa w rejonie: Piła – Wałcz – Wieleń – Szczecinek.
Szczecin – Stargard – Szczecinek – Chojnice – trasa przemarszu Legii Północnej z Niemiec do Gdańska w latach 1806–1808, przeformowanych w 5. i 6. Pułk Piechoty.
Słupsk – kampania pomorska Wojska Polskiego w 1807 roku, grupa płk. Sokolnickiego działa w rejonie Słupska.
Powstanie listopadowe
Brodnica – 5 października 1831 r. granicę pruską pod Brodnicą przekracza Armia Polska, a wraz z nią członkowie Sejmu i Rządu, aby nie kapitulować przed carem. Rozbrojeni, wędrują przez Pomorze Zachodnie oraz Niemcy na emigrację we Francji.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1918-1922
Gryfice – muzeum Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej. Takie koleje były powszechnym środkiem transportu na obszarze II RP.
RzekaNoteć – najdalszy północny zasięg Powstania Wielkopolskiego sięgał linii rzeki Noteć.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
Właśnie mijają 74 lata od wybicia godziny „W”, czyli początku Powstania Warszawskiego. Jak co roku, harcerze ZHR wzięli udział w rocznicowych obchodach w całej Polsce.
12 LDW „Sprzysiężenie” wraz z 105-letnim Powstańcem Warszawskim Kazimierzem Klimczakiem ps. Szron.
ZHR w Bydgoszczy pamięta!
1 MDH „Szturm” podczas obchodów w Mińsku Mazowieckim.
Samodzielny Bałtowski Zastęp Harcerek „Źróďło” w Akcji „W”.
8 Siedlecka Drużyna Harcerek „Ventus” im. hm. RP Jadwigi Falkowskiej „Jagii”. Choć druhny nie są z Warszawy, rano wsiadły do pociągu, by wziąć udział w obchodach 74. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Druhny udały się na marsz oraz na koncert (nie) zakazanych piosenek.: „Jesteśmy dumne z Polaków, którzy zginęli podczas Powstania Warszawskiego i chcemy im podziękować, że dzięki nim żyjemy w wolnym kraju!”
26. Wileński Szczep Harcerski im. 13 Pułku Ułanów Wileńskich 1 sierpnia pełnił służbę (sprzątanie terenu) w Zułowie – miejscu narodzin Marszałka Józefa Piłsudskiego. W godzinę „W” podczas uroczystego apelu wciągnięto na maszt polską flagę, a potem odśpiewano hymn Polski i harcerski.
Wędrownicy ze Szczepu 16 WDHiGZ w miejscu barykady na skrzyżowaniu Al. Jerozolimskich i Kruczej oraz na Wilanowie, podczas uruchamiania syreny na godz. W.
Szczep 1 Pionkowskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych „Czarna Jedynka” podczas Godziny „W”. Pionki to zaplecze, w którym w czasie II wojny światowej, także na potrzeby Powstania Warszawskiego, produkowano elementy broni i „szabrowano proch” w Państwowej Wytwórni Prochu. 8 sierpnia 1944 r. Niemcy na terenie wytwórni rozstrzelali 8 żołnierzy AK z siatki konspiracyjnej, która wynosiła broń dla Powstańców. A po Powstaniu wielu mieszkańców Warszawy znalazło tu i w okolicy schronienie.
„Pałacyk Michla, Żytnia, Wola…” – to jedna z najbardziej znanych piosenek powstańczych. Inne pieśni patriotyczne znajdziesz w wydanym z okazji 100-lecia Niepodległości Śpiewniku Pieśni Niepodległej. Pobierz i korzystaj z niego podczas niepodległościowych gawęd i ognisk!
Poznając Niepodległą, zawędrowaliśmy do województwa małopolskiego. A tam oczywiście Kraków, czyli dawna stolica Polaków, ale nie tylko. Przez Małopolskę biegły szlaki konfederatów barskich, powstańców kościuszkowskich, ale i Legionów. Ruszajmy!
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie małopolskim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Konfederacja barska
Izby, Muszynka, Blechanarka, Konieczna, Jawor – okopy konfederatów barskich (powiat gorlicki i nowosądecki).
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
Kraków – 8 V 1791 r. w dniu imienin króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, po procesji św. Stanisława, w salach na piętrze położonych w Sukiennicach, odbyło się prawykonanie „Poloneza 3 Maja” (zob. Koncert Jankiela).
Powstanie Kościuszkowskie 1794
W. Kossak, J.Styka – Kościuszko na koniu
Kraków – Tablica na ratuszu na Rynku Głównym upamiętnia złożoną tam przysięgę Tadeusza Kościuszki. To przy niej 18 X 1919 r., w święto zjednoczenia Wojska Polskiego, odbyło się spotkanie „trzech Józefów”, generałów: Piłsudskiego, Hallera i Dowbor-Muśnickiego.
Racławice – miejsce zwycięskiej bitwy stoczonej w dniu 4 IV 1794 r. W Racławicach znajduje się także kopiec Kościuszki.
Słomniki, Bosutów, Igołomnia – miejsce formowania wojsk powstańczych podczas Powstania Kościuszkowskiego.
Epoka napoleońska i Księstwo warszawskie
Bertel Thordvaldsen
Kraków – wkroczenie Wojska Polskiego do Krakowa. W katedrze wawelskiej znajduje się sarkofag ks. J. Poniatowskiego oraz kpt. Włodzimierza Potockiego (dowódcy 1 kompanii artylerii konnej) dłuta Bertela Thordwaldsena.
Powstanie styczniowe
PieskowaSkała – miejsce bitwy gen. Mariana Langiewicza 4 III 1863 r.
Odrodzenie Rzeczypospolitej
Przemarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej przez Kielce
Kraków – ul. Oleandry. Miejsce formowania I Kompanii Kadrowej w dniach 3–6 VIII 1914 r.
Kraków – ratusz na Rynku Głównym. Tablica na wieży ratusza upamiętnia zajęcie odwachu (wartowni) przez oddział Wojska Polskiego 31 X 1918 r. Podobna tablica znajduje się na Podgórzu.
Michałowice – miejsce wyłamania słupów granicznych przez I Kompanię Kadrową w dniu 6 sierpnia 1914 r.
Kraków – szlak bojowy I Kompanii Kadrowej z Krakowa do Kielc.
Kęty – miejsce stacjonowania I Brygady Legionów w dniach od 15 Ido 28 II 1915 r.
Łowczówek, Limanowa, Marcinkowice – szlak bojowy I Brygady Legionów podczas kampanii zimowej 1914 roku. W Łowczówku znajduje się też cmentarz legionowy.
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
Wraz z Wielkopolską Chorągwią Harcerek „Jutrzenka” wędrujemy po Wielkopolsce szlakiem cech wielkich Polaków! Sprawdziliśmy już, co oznacza dla Wielkopolan pracowitość, ambicja, kreatywność, zaradność i solidność. Czas na ostatnią odsłonę – jak Wielkopolanie dbali o tradycję i więzi rodzinne?
– Patriotyzm, ambicja, kreatywność, zaradność, gospodarność, solidność, dbałość o tradycję i więzi rodzinne – to część naszej obrzędowości. Na swojej harcerskiej drodze staramy się rozwijać te cechy, gdyż chcemy, by po nich nas, czyli Wielkopolanki, można było rozpoznać – tłumaczy phm. Małgorzata Popadiuk, wicekomendantka Wielkopolskiej Chorągwi Harcerek „Jutrzenka”. Wędrowaliśmy już po Wielkopolsce szlakiempracowitości,ambicji,kreatywności, zaradności,gospodarności i solidności. A jak przejawiała się dbałość o tradycję i więzy rodzinne Wielkopolan?
DBAŁOŚĆ O TRADYCJĘ I WIĘZI RODZINNE:
gen. Stanisław Taczak
Stanisław Taczak,
Albin Węgierski,
Franciszek Ratajczak,
Izabela Drwęska,
Maria Szembekowa
Maria Szembekowa,
generałowa Barbara Dąbrowska,
1806 r. – powstanie wielkopolskie,
11 listopada 1918 – Polak nadburmistrzem Poznania,
Henryk Sienkiewcz
Przemowa Jarogniewa Drwęskiego 11.12.1916 r. w czasie uroczystości żałobnej po śmierci Henryka Sienkiewicza w teatrze Polskim – mowa „na zgon Sienkiewicza” (28.11.1916 odbyła się msza żałobna);
Szamotuły – zespół zamkowy – pałac Górków (przebudowywany w XIX wieku), budynek dawnego tzw. Ogniska (siedziba wielu instytucji kulturalnych w przeszłości);
Rawicz – ważny ośrodek przemysłowy w XIX wieku, na ziemi rawickiej gościli Adam Mickiewicz i Stefan Bobrowski;
Leszno – ośrodek wydawniczy i kulturalny w XVIII i XIX wieku, miasto pokojowego współistnienia wielu wyznań.
Jak skorzystać z tych podpowiedzi?
Droga druhno drużynowa! Oddajemy do Twojej dyspozycji listę inspiracji uporządkowanych według jutrzenkowych cech. Inspiracjami są osoby, wydarzenia, miejsca związane z wielkopolską walką o niepodległość od upadku I Rzeczypospolitej, aż do pamiętnego roku 1918. Może to pomysł na biwak? A może na gawędę? Może o czymś nie wiedziałaś, a chciałabyś zgłębić tę tajemnicę wraz z drużyną? Realizując program “Skry Niepodległości” poszukuj, badaj, poznawaj – czy to z naszymi inspiracjami, czy dodając swoje. Do dzieła!
Wędrówka, ognisko czy gawęda? Wejdź w zakładkę Inspiracje i szukaj kolejnych podpowiedzi na realizowanie programu „Skry Niepodległości”!
Wykorzystany portret Henryka Sienkiewicza to drzeworyt sztorcowy Aleksandra Regulskiego wg rysunku Józefa Buchbindera (1884).
Zawędrowaliśmy do województwa świętokrzyskiego! To województwo nie jest duże, ale znajdziemy tam mnóstwo śladów z przeszłości! Natrafimy tu na pamięć m.in. o Stefanie Żeromskim, Henryku Sienkiewiczu i Bartoszu Głowackim oraz na pamięć o wielu, wielu powstańcach.
W zakładce Inspiracje publikujemy opisy szlaków niepodległościowych w każdym z województw. Wędrowaliśmy już przez:
Dziś wędrujemy po województwie mazowieckim. Tradycyjnie podzieliliśmy szlak na kolejne okresy historyczne, a na dole wpisu umieściliśmy link do pliku PDF z wygodną tabelką.
Powstanie Kościuszkowskie 1794 r.
W. Kossak, J. Styka – Kościuszko na koniu
Połaniec – miejsce obozu wojsk Tadeusza Kościuszki.
Kielce – cmentarz katedralny – miejsce pochówku Bartosza Głowackiego, rannego w bitwie pod Szczekocinami stoczonej 6 VI 1794 r.
Radoszyce – miejsce kapitulacji wojsk polskich po klęsce powstania dniu 16 XI 1794 r.
Epoka napoleońska i Księstwo Warszawskie
Stefan Żeromski
Sandomierz – zdobycie miasta przez dywizję gen. Sokolnickiego w 1809 r., które Stefan Żeromski opisał w „Popiołach”. W Sandomierzu znajduje się również kapliczka, w miejscu, gdzie 17 V 1809 r. poległ dowódca 12. Pułku Piechoty ks. ppłk. Marceli Lubomirski podczas szturmu Bramy Opatowskiej.
Wąsosz – nagrobek kpt. Samuela Suchodolskiego, asystującego Napoleonowi na wyspie św. Heleny.
Powstanie listopadowe
gen. Samuel Różycki
Chęciny – grób Stanisława Giżyckiego oficera WP na cmentarzu.
Iłża – zwycięska bitwa gen. Samuela Różyckiego z Rosjanami stoczona w dniu 9 VIII 1831 r.
Kielce – nagrobki oficerów Wojska Polskiego w powstaniu listopadowym – Antoniego Bogdańskiego, Walentego Rzepeckiego, Ignacego Kasprzykowskiego, Franciszka Praussa, Józefa Bierzyńskiego, Edwarda Plewińskiego, Józefa Borkowskiego, Piotra Świerczewskiego.
Kłobuck – tablica ku czci płk. Floriana Zaremby na kościele.
Luborzyce – nagrobek oficera Wojska Polskiego Feliksa Boduszyńskiego na miejscowym cmentarzu.
Sielpia – Muzeum Zagłębia Staropolskiego, zniszczonego przez Rosjan w czasie powstania.
Powstanie styczniowe
A. Grottger – Bitwa (grafika z cyklu Polonia 1863)
PuszczaJodłowa – miejsce licznych walk powstańczych – obok Nowej Słupi, Daleszyc i Bielic wspomniana w piosence harcerskiej „Ballada rajdowa”.
Bodzentyn – grób Stanisława Zygadlewicza oraz zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
Bogucice – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
Brzeg–Brzeźno – pomnik przy drodze, w miejscu potyczki powstańczej.
Busk – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
Chełmce – grób Konrada Andrzejowskiego na cmentarzu.
Cierno – grób Aleksego i o. Józefa Gaszyńskich na miejscowym cmentarzu.
Gowarczów – mogiła powstańców Hipolita Sobeckiego i Andrzeja Jaroska.
Górce – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
Grochowiska – miejsce bitwy i zbiorowa mogiła powstańców.
Jędrzejów – zbiorowa mogiła powstańców.
Kielce – nagrobek Augusta Zagrodzkiego, powstańca i sybiraka.
Końskie – mogiły powstańców: Franciszka Makulskiego i Łęczkowskiego.
gen. Marian Langiewicz
Małogoszcz – miejsce bitwy korpusu gen. Mariana Langiewicza stoczonej w dniu 24 II 1863 r. Na cmentarzu zbiorowa mogiła 175 powstańców, a także grób Stanisława Jaszowskiego, dowódcy jazdy w oddziale gen. Langiewicza.
Michów – nagrobek burmistrza Orzechowskiego oraz pomnik powstańców na cmentarzu.
Opatów – miejsce kilku bitew korpusu gen. Hauka-Bosaka stoczonych w dniach 25 XI 1863 i 21 II 1864 r. Pomnik mjr. Topora-Zwierzdowskiego oraz zbiorowa mogiła 7 powstańców.
Ossa – zbiorowa mogiła powstańców.
Ostrowiec – zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu.
Poświętne – mogiła Karola Sygietyńskiego poległego pod Żdżarami.
Sancygniów – nagrobek rodziny Deskurów na cmentarzu, nagrobki powstańców: Wiktora Zimnocha, Karola Konrada. Sarkofag Andrzeja Deskura w kościele.
Sosnówka – mogiła nieznanego powstańca.
Szkucin – mogiła zbiorowa powstańców.
Wąchock – Muzeum Cystersów, a w nim dział poświęcony powstaniu styczniowemu.
Wąsosz – zbiorowa mogiła powstańców.
Przed wybuchem I wojny światowej
inż. Ignacy Boerner
OstrowiecŚwiętokrzyski – utworzenie w 1905 r. „Republiki”, na czele której stał inż. Ignacy Boerner. W Ostrowcu warto odwiedzić także Muzeum Historyczno-Archeologiczne.
Oblęgorek – znajduje się tu pałacyk ofiarowany przez naród Henrykowi Sienkiewiczowi. Tu złożyli mu wizytę „Beliniacy”.
Kielce – muzeum lat szkolnych Stefana Żeromskiego. W Muzeum Narodowym mieszczącym się w dawnym Pałacu Biskupim znajdują się sale poświęcone Józefowi Piłsudskiemu. Ponadto warto odwiedzić także Muzeum Wsi Kieleckiej oraz Muzeum Zabawy i Zabawek.
Starachowice – Muzeum Przyrody i Techniki.
Odrodzenie Rzeczypospolitej 1914-1922
Jędrzejów – muzeum Zegarów im. Przypkowskich oraz sala Komendanta Piłsudskiego (zachowana izba sztabowa z 1914 r.).
Szukasz pomysłu na obozowe zwiady? Wejdź w zakładkę Inspiracje, gdzie znajdziesz pomysły nie tylko na wędrówki niepodległościowym szlakiem, ale także scenariusze ognisk i szkice gawęd!
![Droga do Niepodległej [odc. 6]](https://niepodlegla.zhr.pl/wp-content/uploads/2017/09/DSC_9103-1080x675.jpg)
